Αν θες τον δούλο να τον κάνεις ό,τι θες, μην του θυμίζεις κάθε μέρα πως είναι δούλος! (του Γιώργου Καρανάσιου)

Κάθεσαι σε μια παρέα, ανοίγει η κουβέντα για τα εθνικά και κάποια στιγμή φτάνει αναπόφευκτα στο ίδιο ερώτημα: πόσο ανεξάρτητη είναι τελικά η Ελλάδα όταν γύρω της αλλάζουν οι ισορροπίες και οι μεγάλες δυνάμεις ξαναμοιράζουν την περιοχή;

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα έδωσε αρκετή τροφή για τέτοιες συζητήσεις.

Η Τουρκία επιδιώκει εμφανώς αναβαθμισμένο ρόλο, ενώ η Ουάσιγκτον διατηρεί μαζί της μια ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική σχέση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την άλλη, επιμένει στη θέση της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου, στη σημασία του Διεθνούς Δικαίου και στην ανάγκη διατήρησης ισχυρών συμμαχιών.

Άρα το ζήτημα δεν είναι αν η Ελλάδα «πήγε» ή «δεν πήγε», ούτε αν ο πρωθυπουργός «μίλησε» ή «δεν μίλησε». Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο δύσκολο: πόσο βάρος έχει η ελληνική φωνή;

Εδώ αρχίζει η κουβέντα που πονάει. Γιατί η Τουρκία δεν περιμένει να της χαρίσει κανείς ρόλο. Τον διεκδικεί. Η Άγκυρα μιλά για τα δικά της συμφέροντα, πιέζει, διαπραγματεύεται και παρουσιάζει τη δική της εκδοχή για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ήδη από το 2020 ο τότε Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου μιλούσε δημόσια για «μοίρασμα» στην Ανατολική Μεσόγειο και για διάλογο με την Ελλάδα.

Εμείς, αντιθέτως, συμπεριφερόμαστε σαν να περιμένουμε πρώτα να δούμε τι θα αποφασίσουν οι άλλοι και μετά να διαμορφώσουμε τη δική μας θέση.

Και αν κάποιος θεωρεί υπερβολική αυτή την εικόνα, (θυμίζει προϊσταμένη ως άλλος Πουιριφοι) ας κρατήσει μια φράση που, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, φέρεται να ειπώθηκε σε δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο, παρουσία Ελλήνων και Αμερικανών αξιωματούχων και του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε κι εδώ».

Η πλευρά της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ αμφισβητεί την περιγραφή της συνομιλίας.

Αν όμως η φράση αποδόθηκε σωστά, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς η διπλωματική αγένεια. Είναι η αντίληψη ότι ακόμη και μια σύμμαχος χώρα μπορεί να θεωρείται χώρος όπου «μπορούμε να το κάνουμε κι εδώ».

Και τότε η λέξη «ανεξαρτησία» αρχίζει να ακούγεται διακοσμητική.
Όλα αυτά μας επιστρέφουν και στην παλιά ιστορία των υποκλοπών γιατί η υπόθεση Predator υπήρξε πραγματικό θεσμικό και πολιτικό ζήτημα και οδήγησε σε παραιτήσεις στην ηγεσία της ΕΥΠ και εξακολουθεί να έχει δικαστικές προεκτάσεις.

Μια χώρα που θέλει να έχει ισχυρή εξωτερική πολιτική χρειάζεται πρώτα ισχυρούς θεσμούς στο εσωτερικό της. Γιατί η εθνική ανεξαρτησία δεν αρχίζει στα σύνορα. Αρχίζει από το αν λειτουργούν οι θεσμοί, αν υπάρχει λογοδοσία και αν κανείς δεν αισθάνεται υπεράνω ελέγχου.

Ύστερα υπάρχει η μεγάλη εικόνα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν την Τουρκία μέσα στο παιχνίδι. Η Τουρκία θέλει να παίξει μεγαλύτερο ρόλο. Η Ευρώπη προσπαθεί να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Το ΝΑΤΟ ζητά περισσότερες αμυντικές δαπάνες. Και η Ελλάδα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε συμμαχίες, εξοπλισμούς, Διεθνές Δίκαιο και την ανάγκη να μην απομονωθεί.

Είναι μια γεωπολιτική σκακιέρα για άριστους πολιτικούς παίκτες και όχι για πολιτικούς που ασκούν «ιδιωτική» εξωτερική πολιτική και, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, καταφεύγουν σε δικαιολογίες: ότι ο απέναντι «είναι απομονωμένος», ότι τα ερευνητικά σκάφη παρασύρθηκαν από τον… στρατηγό άνεμο ή ότι όλα βαίνουν καλώς, την ώρα που ο άλλος κόβει ανενόχλητος βόλτες στο Αιγαίο με ερευνητικά και αλιευτικά σκάφη.

Και στη γεωπολιτική δεν αρκεί να είσαι «καλό παιδί», αξιόπιστος σύμμαχος και συνεπής στις υποχρεώσεις σου. Πρέπει να έχεις και δικά σου διαπραγματευτικά χαρτιά.

Γιατί τελικά μια χώρα δεν προστατεύεται επειδή κάποιος άλλος την αγαπά.

Προστατεύεται όταν έχει οικονομική αντοχή, παραγωγική βάση, ισχυρή άμυνα, σοβαρούς θεσμούς, διπλωματική στρατηγική και πολιτική ηγεσία που ξέρει τι θέλει πριν καθίσει στο τραπέζι.

Αυτό να είναι το πραγματικό νόημα της φράσης:

«Αν θες τον δούλο να τον κάνεις ό,τι θες, μην του θυμίζεις κάθε μέρα πως είναι δούλος».

Το πρόβλημα δεν αρχίζει όταν κάποιος άλλος σε θεωρεί δεδομένο. Αρχίζει όταν το έχεις συνηθίσει και εσύ.

Καρανάσιος Γεώργιος – gkaranasios24@gmail.com

Υ.Γ1. «Φινλανδοποίηση» ή… «ελαφρύς ανασχεδιασμός»; Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής της 27/9, Αθήνα και Παρίσι φέρονται να εξετάζουν αλλαγή της πορείας του καλωδίου, ώστε να μην περνά από την περιοχή του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου «Φετιγιέ–Κας». Η κυβέρνηση, πάντως, δήλωσε σήμερα ότι δεν γνωρίζει κανέναν τέτοιο επανασχεδιασμό και ότι το καλώδιο θα προχωρήσει με τον αρχικό σχεδιασμό.
Αν τελικά η πορεία ενός ελληνικού-ευρωπαϊκού έργου αλλάζει για να μη δυσαρεστηθεί η Άγκυρα, τότε ο «ελαφρύς ανασχεδιασμός» δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια. Είναι το γεωπολιτικό ισοδύναμο του «κάνε λίγο στην άκρη να περάσει ο άλλος».

Υ.Γ2. Η εφημερίδα Wall Street Journal σε ρεπορτάζ γράφει: «Ορισμένοι Έλληνες αξιωματούχοι δηλώνουν ικανοποιημένοι που η χώρα τους —η οποία συχνά παραβλέπεται στην Ουάσιγκτον— τυγχάνει της προσοχής μιας πρέσβειρας που έχει άμεση πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο. Ταυτόχρονα, όμως, φοβούνται μήπως προκαλέσουν τη δυσαρέσκειά της».

Υ.Γ3. Η πρέσβειρα Κ. Γκίλφοϊλ ούτε μια φορά δεν έχει τοποθετηθεί επί των ελληνο-τουρκικών. Σε αντίθεση με τον λαλίστατο «φίλο» της και κολλητό του Τραμπ, πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος δεν φείδεται φιλοτουρκικών δηλώσεων.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Ποιος θα ορίζει την «υπερνοημοσύνη»; (του Νίκου Κουτσιανά)