Τα σχολεία ανοίγουν - ανοίγουμε, όμως, πραγματικούς δρόμους για τα παιδιά μας;

Μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση καταθέτει, μέσα από άρθρο του στο LamiaReport , ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΠΕΔΜΕΔΕ) Κεντρικής Στερεάς Ελλάδας Θανάσης Τσώμος, ο οποίος καλεί όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να δημιουργήσουν ένα Σύμφωνο Τεχνικών Δεξιοτήτων Φθιώτιδας 2026–2030, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί σε πολύτιμο εργαλείο για την αγορά, προς όφελος και των επιχειρήσεων, αλλά και των νέων ετοιμάζονται να βγουν στην αγορά εργασίας.

Διαβάστε την πρόταση του Θανάση Τσώμου:

Τα σχολεία ανοίγουν - ανοίγουμε, όμως, πραγματικούς δρόμους για τα παιδιά μας;

Η Φθιώτιδα χρειάζεται ένα νέο σύμφωνο επαγγελματικής εκπαίδευσης, μαθητείας και τεχνικών δεξιοτήτων

Σε λίγες εβδομάδες θα χτυπήσει ξανά το πρώτο κουδούνι. Χιλιάδες οικογένειες θα επιστρέψουν στη γνώριμη συζήτηση για το μέλλον των παιδιών τους: ποια κατεύθυνση να επιλέξουν, τι να σπουδάσουν και ποιο επάγγελμα μπορεί να τους προσφέρει προοπτική, αξιοπρεπές εισόδημα και τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τη ζωή τους στον τόπο τους.

Για πολλά χρόνια καλλιεργήσαμε την αντίληψη ότι επιτυχία σημαίνει σχεδόν αποκλειστικά ένα πανεπιστημιακό πτυχίο. Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση παραμένει πολύτιμη και αναγκαία. Δεν είναι, όμως, ο μοναδικός δρόμος γνώσης, δημιουργίας και επαγγελματικής καταξίωσης. Ούτε είναι σωστό να αντιμετωπίζουμε την τεχνική εκπαίδευση ως δεύτερη επιλογή για όσους δήθεν «δεν τα κατάφεραν».

Η πραγματική οικονομία μάς δείχνει σήμερα μια διαφορετική εικόνα. Η Ελλάδα χρειάζεται μηχανικούς, αλλά χρειάζεται εξίσου τεχνίτες ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, χειριστές μηχανημάτων, μηχανικούς οχημάτων, ψυκτικούς, συγκολλητές, τεχνίτες μεταλλικών κατασκευών και εργαζομένους με σύγχρονες ψηφιακές και ενεργειακές δεξιότητες.

Η έλλειψη τεχνικού προσωπικού δεν αποτελεί πλέον εκτίμηση των επιχειρήσεων. Καταγράφεται σε μελέτες του ΙΟΒΕ και σε εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ως ουσιαστικός περιορισμός για τις κατασκευές, τη μεταποίηση, τη γεωργία και άλλους παραγωγικούς κλάδους.

Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η απασχόληση στις κατασκευές θα μπορούσε να αυξηθεί από περίπου 210.000 εργαζομένους το 2024 σε 236.000 την περίοδο 2025–2026. Την ίδια στιγμή, όμως, οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν το κατάλληλα καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η περιορισμένη συμμετοχή των νέων στον κλάδο. Το 2023 οι εργαζόμενοι ηλικίας 15 έως 24 ετών αντιστοιχούσαν μόλις στο 3,3% των απασχολουμένων στις κατασκευές στην Ελλάδα, έναντι 7,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η γήρανση και η σταδιακή συνταξιοδότηση έμπειρων τεχνιτών κάνουν το πρόβλημα εντονότερο.

Για τη Στερεά Ελλάδα το ζήτημα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Μεταξύ των απογραφών 2011 και 2021, ο μόνιμος πληθυσμός της Περιφέρειας μειώθηκε κατά 7,1%. Στις ηλικίες 20 έως 29 ετών η μείωση έφθασε το 30,2% και στις ηλικίες 30 έως 39 ετών το 27,4%.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους γιατί μειώθηκαν αυτές οι ηλικιακές ομάδες. Αποτυπώνουν, όμως, καθαρά το δημογραφικό βάθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει ο τόπος μας.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς να λέμε στους νέους «μείνετε εδώ». Για να μείνουν, πρέπει να βλέπουν μπροστά τους πραγματικές δυνατότητες εκπαίδευσης, εργασίας και επαγγελματικής εξέλιξης.

Η βάση υπάρχει ήδη. Η ΕΠΑΣ Μαθητείας της ΔΥΠΑ στη Λαμία παρέχει ειδικότητες όπως τεχνίτης θερμικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, τεχνίτης μηχανών συμβατικού και ηλεκτρικού αυτοκινήτου, τεχνίτης ψυκτικών και κλιματιστικών έργων, τεχνίτης μεταλλικών κατασκευών και τεχνίτης ηλεκτρολογικών εργασιών και ανελκυστήρων. Η φοίτηση στις ΕΠΑΣ συνδυάζεται με αμειβόμενη και ασφαλισμένη μαθητεία σε εργασιακό χώρο.

Το ερώτημα είναι αν η τοπική οικονομία αξιοποιεί οργανωμένα αυτή τη δυνατότητα. Γνωρίζουν οι μαθητές και οι γονείς ποιες ειδικότητες λειτουργούν; Γνωρίζουν τις πραγματικές αμοιβές και τις προοπτικές εξέλιξης ενός πιστοποιημένου τεχνίτη; Δηλώνουν εγκαίρως οι επιχειρήσεις πόσες θέσεις μαθητείας και εργασίας μπορούν να προσφέρουν; Συνεργάζονται σταθερά τα σχολεία με τους παραγωγικούς φορείς ή συναντιούνται μόνο περιστασιακά σε κάποια ημερίδα;

Προτείνω τη δημιουργία ενός Συμφώνου Τεχνικών Δεξιοτήτων Φθιώτιδας 2026–2030, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας, των Δήμων, της ΔΥΠΑ, των ΕΠΑΛ, των επαγγελματικών σχολών, του Επιμελητηρίου, του Τεχνικού Επιμελητηρίου, των εργοληπτικών οργανώσεων και των τοπικών επιχειρήσεων.

Το Σύμφωνο αυτό πρέπει να στηρίζεται σε πέντε συγκεκριμένες δράσεις:

Πρώτον, ετήσια καταγραφή των πραγματικών αναγκών. Οι επιχειρήσεις να δηλώνουν με συγκεκριμένους αριθμούς ποιες ειδικότητες χρειάζονται, πόσες θέσεις μπορούν να καλύψουν και ποιες δεξιότητες απαιτούν. Η εκπαίδευση δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς σταθερή εικόνα της αγοράς εργασίας.

Δεύτερον, οργανωμένες και ποιοτικές θέσεις μαθητείας. Κάθε επιχείρηση που συμμετέχει να δεσμεύεται για συγκεκριμένες θέσεις, αμοιβή και ασφάλιση σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, ορισμένο εκπαιδευτή και πραγματικό πρόγραμμα μάθησης. Η μαθητεία δεν πρέπει να είναι φθηνή εργασία, αλλά η πρώτη βαθμίδα μιας επαγγελματικής διαδρομής.

Τρίτον, ενημέρωση μαθητών και γονέων μέσα στα σχολεία. Πριν από τις κρίσιμες εκπαιδευτικές επιλογές, οι νέοι πρέπει να γνωρίζουν όλες τις διαθέσιμες διαδρομές. Να βλέπουν εργαστήρια και χώρους παραγωγής, να συνομιλούν με νέους επαγγελματίες και να ενημερώνονται για τις συνθήκες, τις απαιτήσεις, τις αμοιβές και τις δυνατότητες εξέλιξης κάθε ειδικότητας.

Τέταρτον, πιστοποίηση και διαρκής αναβάθμιση δεξιοτήτων. Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση αλλάζουν τα τεχνικά επαγγέλματα. Ηλεκτρικά οχήματα, ενεργειακά συστήματα, αυτοματισμοί, ψηφιακή αποτύπωση έργων και σύγχρονα μηχανήματα απαιτούν νέες γνώσεις. Η κατάρτιση πρέπει να συνεχίζεται και μετά την αποφοίτηση.

Πέμπτον, καθαρή προοπτική επαγγελματικής εξέλιξης. Ο νέος πρέπει να γνωρίζει ότι μπορεί να ξεκινήσει ως μαθητευόμενος, να γίνει πιστοποιημένος τεχνίτης, εργοδηγός ή υπεύθυνος συνεργείου και, αν το επιθυμεί, να δημιουργήσει αργότερα τη δική του επιχείρηση. Η τεχνική εργασία πρέπει να συνδέεται με αξιοπρεπείς αποδοχές, ασφάλεια, σεβασμό και δυνατότητα προόδου.

Ευθύνη, βεβαίως, έχουν και οι επιχειρήσεις. Δεν μπορούμε να ζητούμε ικανούς τεχνίτες χωρίς να επενδύουμε στην εκπαίδευσή τους, χωρίς σύγχρονα μέσα προστασίας, καλές συνθήκες εργασίας και αμοιβές που ανταποκρίνονται στην αξία και την ευθύνη τους. Αν θέλουμε οι νέοι να επιστρέψουν στα τεχνικά επαγγέλματα, οφείλουμε να κάνουμε αυτά τα επαγγέλματα πραγματικά ελκυστικά.

Η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς είναι η κατάλληλη στιγμή για να ανοίξει αυτή η συζήτηση. Όχι για να κατευθύνουμε όλα τα παιδιά προς μία συγκεκριμένη επιλογή, αλλά για να πάψουμε να τους κρύβουμε επιλογές που έχουν γνώση, ζήτηση και προοπτική.

Η Φθιώτιδα διαθέτει τεχνικές επιχειρήσεις, βιομηχανία, γεωργία, μεταφορές, ενέργεια και έργα υποδομής. Διαθέτει, επομένως, πραγματικό πεδίο μάθησης και απασχόλησης. Αυτό που λείπει είναι η σταθερή γέφυρα ανάμεσα στο σχολείο, την κατάρτιση και την παραγωγή.

Αν δημιουργήσουμε αυτή τη γέφυρα, δεν θα καλύψουμε μόνο τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Θα προσφέρουμε σε περισσότερα παιδιά έναν πραγματικό λόγο να χτίσουν το μέλλον τους εδώ.

Αθανάσιος Τσώμος
Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός
Πρόεδρος ΠΕΔΜΕΔΕ Κεντρικής Στερεάς Ελλάδας

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Πανηγυρίζει το εκκλησάκι του Αη Γιάννη στην παραλία Ραχών