Wearable fitness trackers: μας κάνουν πιο υγιείς ή πιο αγχωμένους;

Πριν μιλήσουμε για τα μειονεκτήματα, είναι δίκαιο να αναγνωρίσουμε τι κάνουν καλά τα fitness trackers. Γιατί κάνουν πολλά πράγματα καλά – και αυτός είναι ο λόγος που εκατομμύρια άνθρωποι τα φοράνε κάθε μέρα.

Τα δεδομένα κινήτρου είναι αδιαμφισβήτητα: έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν fitness trackers κινούνται περισσότερο – κατά μέσο όρο 1.000–2.000 επιπλέον βήματα την ημέρα σε σύγκριση με εκείνους που δεν τα χρησιμοποιούν. Το να βλέπεις έναν στόχο και να τον κυνηγάς έχει αποδεδειγμένη ψυχολογική επίδραση.

Επιπλέον, ορισμένοι χρήστες έχουν ανιχνεύσει σοβαρά προβλήματα υγείας μέσα από τα δεδομένα των συσκευών τους – αρρυθμίες, υψηλό επίπεδο άγχους, διαταραχές ύπνου που ανέφεραν στους γιατρούς τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τεχνολογία λειτούργησε ως ένα πολύτιμο εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης.

Τα κυριότερα οφέλη που έχουν τεκμηριωθεί από έρευνες:

• Αύξηση φυσικής δραστηριότητας σε καθιστικούς χρήστες
• Βελτίωση ποιότητας ύπνου μέσα από ανάλυση κύκλων ύπνου
• Έγκαιρη ανίχνευση καρδιολογικών ανωμαλιών
• Μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για καθημερινές υγιεινές συνήθειες
• Κίνητρο μέσω gamification – badges, στόχοι, συγκρίσεις με φίλους

Αυτά δεν είναι ασήμαντα. Για πολλούς ανθρώπους, ένα fitness tracker ήταν η αφετηρία μιας πραγματικής αλλαγής στον τρόπο ζωής τους.

Η σκοτεινή πλευρά της συνεχούς μέτρησης

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά – αυτή που σπάνια εμφανίζεται στις διαφημίσεις. Η συνεχής παρακολούθηση δεδομένων υγείας μπορεί να δημιουργήσει μια σχέση αγχώδους εξάρτησης με τους αριθμούς. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο – έχει μάλιστα λάβει ιατρικό όνομα: «orthosomnia» για την εμμονή με την ποιότητα ύπνου μέσα από tracker δεδομένα.

Ο μηχανισμός είναι κατανοητός: βλέπεις ότι κοιμήθηκες «μόνο 68% ποιότητα ύπνου» και αισθάνεσαι κουρασμένος – ακόμα κι αν στην πραγματικότητα αναπαύτηκες. Τα δεδομένα επηρεάζουν αυτό που νιώθεις, αντί να το αντικατοπτρίζουν απλώς. Αυτή η αντιστροφή είναι ψυχολογικά σημαντική.

Υπάρχει επίσης η εμμονή με τα βήματα, τις θερμίδες, τους παλμούς – η αίσθηση ότι μια «κακή» μέρα μετρήσεων ισοδυναμεί με αποτυχία. Σε άτομα με τάσεις τελειοθηρίας ή αγχώδεις διαταραχές, τα fitness trackers μπορούν να επιδεινώσουν αντί να βελτιώσουν.

Για να διατηρείς ισορροπία, αξίζει να κάνεις διαλείμματα από την παρακολούθηση. Όπως ακριβώς χρειάζεσαι ώρες χωρίς οθόνη ή διαλείμματα από τα κοινωνικά δίκτυα, έτσι και μια μέρα χωρίς το tracker μπορεί να σε θυμίσει ότι ο εσωτερικός σου ρυθμός είναι το πιο αξιόπιστο δεδομένο. Ο ίδιος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά πού να αφιερώνουν την ενέργειά τους – είτε σε υγιεινές συνήθειες είτε σε ψυχαγωγία, όπως το Καζίνο V Vegas για χαλάρωση μετά από μια έντονη μέρα – δείχνει ότι η ισορροπία είναι πάντα συνειδητή επιλογή.

Πώς να χρησιμοποιείς ένα fitness tracker χωρίς να σε ελέγχει

Το ερώτημα δεν είναι αν αξίζει να αγοράσεις ένα fitness tracker – είναι αν το χρησιμοποιείς με τον σωστό τρόπο. Γιατί το εργαλείο από μόνο του είναι ουδέτερο. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η νοοτροπία με την οποία το προσεγγίζεις. Υπάρχουν δύο βασικά στοιχεία που καθορίζουν αν ο tracker σε βοηθά ή σε επιβαρύνει.

Να θέτεις δικούς σου στόχους, όχι αυτούς της εφαρμογής

Τα fitness trackers έρχονται με προεπιλεγμένους στόχους – 10.000 βήματα, 8 ώρες ύπνου, 500 θερμίδες καύσης. Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένοι στόχοι για όλους – είναι marketing αποφάσεις που φαίνονται εύστροφα.

Ο καλύτερος τρόπος να χρησιμοποιείς ένα tracker είναι να ορίσεις εσύ τι μετράς και γιατί. Αν ο στόχος σου είναι να κινείσαι περισσότερο, βάλε έναν ρεαλιστικό αριθμό για τη ζωή σου – όχι για τη ζωή κάποιου άλλου. Αν δεν κοιμάσαι καλά, χρησιμοποίησε τα δεδομένα για να αναγνωρίσεις μοτίβα – όχι για να βαθμολογείς τον ύπνο σου κάθε πρωί.

Να ξέρεις πότε να κλείνεις τις ειδοποιήσεις

Οι αδιάκοπες ειδοποιήσεις – «σήκω και κινήσου», «έχεις μείνει ακίνητος για 1 ώρα», «δεν έφτασες τον στόχο βημάτων» – είναι από τα πιο ενοχλητικά χαρακτηριστικά των trackers για πολλούς χρήστες.

Απενεργοποίησέ τα αν σου δημιουργούν πίεση. Χρησιμοποίησε τον tracker ως εργαλείο αναθεώρησης – κοίτα τα δεδομένα μια φορά την ημέρα, όχι κάθε λεπτό. Η επίγνωση είναι πολύτιμη· η εμμονή δεν είναι.

Αν αποφασίσεις να προσθέσεις ένα fitness tracker στην καθημερινότητά σου, λάβε υπόψη τα εξής:

• Ξεκίνα με παρακολούθηση ενός μόνο στοιχείου – π.χ. μόνο βήματα ή μόνο ύπνος
• Δώσε στον εαυτό σου 2–3 εβδομάδες πριν αρχίσεις να βγάζεις συμπεράσματα
• Μην συγκρίνεις τα δεδομένα σου με άλλους χρήστες – ο οργανισμός σου είναι μοναδικός
• Αν νιώθεις αγχωμένος με τα δεδομένα, βγάλε τον tracker για μια εβδομάδα και παρατήρησε πώς νιώθεις
• Χρησιμοποίησε τα δεδομένα για να επιβραβεύεις την πρόοδο, όχι για να τιμωρείς την αποτυχία

Ο tracker είναι ένα εργαλείο – όχι δικαστής.

Η ισορροπία είναι η απάντηση

Το fitness tracker από μόνο του δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό. Είναι αυτό που κάνεις με αυτό. Χρησιμοποιημένο συνειδητά, μπορεί να σε βοηθήσει να κάνεις πιο υγιεινές επιλογές, να αναγνωρίσεις σημαντικά μοτίβα και να κινητοποιηθείς. Χρησιμοποιημένο εμμονικά, μετατρέπεται σε πηγή άγχους που υπονομεύει ακριβώς αυτό που προσπαθεί να βελτιώσει.

Αν θέλεις να χαλαρώσεις μετά από μια μέρα παρακολούθησης δεδομένων, θυμήσου ότι η ψυχαγωγία – σε οποιαδήποτε μορφή – είναι εξίσου σημαντική με την άσκηση. Το να κάνεις κάτι που σου αρέσει, χωρίς να το μετράς, είναι από μόνο του ένα είδος υγείας. Εξερεύνησε τις επιλογές σου – από τα Μπόνους V Vegas μέχρι έναν απλό περίπατο χωρίς smartwatch – και βρες αυτό που σου δίνει πραγματική χαρά.

Φόρα τον tracker αν σε βοηθά. Βγάλτον αν αρχίσει να σε ελέγχει. Και πάντα θυμήσου ότι ο καλύτερος δείκτης υγείας είναι πώς νιώθεις – όχι ένας αριθμός σε μια οθόνη.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Οι πιο διάσημοι αγώνες πολυτελών σκαφών στον κόσμο: Regattas, θριαμβεύοντας στη θάλασσα!