Δ. Σαββόπουλος: Ένας χρόνος από τον θάνατο του “Νιόνιου” που έφυγε δίχως εκκρεμότητες

“Όχι στων μανιφέστων τις κλεισούρες, αλλά σε εκείνο εκεί το μπαρ που ξενυχτά”.

“Ήθελα μια φωτογραφία μέσα σε μπαρ. Το μπαρ, το μέρος που διανυκτερεύει, που μένει ξύπνιο. Από το στιχάκι για τα παιδιά που είναι στο κόμμα, όχι στις κλεισούρες, εννοώντας στις μιζέριες της πολιτικής”*.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, έναν χρόνο πριν. Το έργο του αποτιμήθηκε όσο ήταν εν ζωή και θα αποτιμάται, θα επαναπροσδιορίζεται μάλλον, για χρόνια. Μουσικός, τραγουδοποιός, καλλιτέχνης με θέση πολιτική, άνθρωπος αντιφατικός, ό,τι κι αν τον πεις ο “Νιόνιος” είχε ένα ιδιαίτερο γνώρισμα: Να καταφέρνει να ενώσει μέσα από τη μουσική του. Εκείνους που ξενυχτούσαν μέσα στα μπαρ “μένοντας ξύπνιοι”, αλλά και εκείνους που συνδέονταν με το συναίσθημα των στίχων του ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης.

Κατηγορήθηκε πως ήταν “ιδιότροπος” και μοναχικός μέσα στην πορεία του. Και το παραδεχόταν.

“Αυτό που έχεις στο μυαλό σου είναι κόλαση. Γιατί η κόλαση είναι η αμορφία. Είναι εκεί που πάει να πάρει μορφή και δεν την παίρνει τη μορφή. Εκεί υπάρχει η ένταση του δημιουργού, που προσπαθεί να φτιάξει αυτό που έχει στο μυαλό του και ακόμα δεν έχει φτάσει εκεί. Και αυτό με έκανε να αισθάνομαι μόνος μου. Ναι, ίσως να ήταν αυτό”, έλεγε ο Σαββόπουλος στο ντοκιμαντέρ του NEWS 24/7 για τα 80 του χρόνια.

Ο Σαββόπουλος εμφανιζόταν σε αυτό το ντοκιμαντέρ πιο ήρεμος από ποτέ. Ήταν μάλιστα, απολογητικός, απέναντι σε πρώην συνεργάτες, φίλους, συγγενείς, σε αντίστοιχο τόνο με την έντυπη αυτοβιογραφία του. Όπως έγραφε ο Κώστας Μανιάτης που είχε επιμεληθεί της έρευνας και των συνεντεύξεων, επέλεξε να κρατήσει για τον εαυτό του τον δεύτερο ρόλο σε αυτή την ταινία. Ίσως, όχι τυχαία.

Σε όλα και σε όλους χωράει η κριτική και η αυτοκριτική. Πόσω μάλλον για δημιουργούς με το έργο των οποίων έχεις συνδέσει προσδοκίες και πράγματα που έρχονται μέσα από το φαντασιακό σου επίπεδο που “κουτούλησε” πάνω τους σε κάποια στιγμή της ζωής σου. Ο Σαββόπουλος άλλαξε στέκια – από το Ντεκαντανς των Εξαρχείων μέχρι τα αστικά σαλόνια – γοήτευσε και απογοήτευσε, για να γοητεύσει ξανά. Και ήταν πράγματι από εκείνους τους καλλιτέχνες των οποίων το έργο υψώνεται ψηλότερα από κάθε τους δήλωση, είτε το θέλουν είτε όχι. Το “Περιβόλι του Τρελού”, η “Δημοσθένους λέξις”, η “συγκέντρωση της ΕΦΕΕ”, το “Ζεϊμπέκικο” (μεταξύ πολλών άλλων) είναι διαμάντια που συνδέονται με τη μάχη απέναντι στην ανελευθερία και την απαξίωση.

“Ο Σαββόπουλος δεν κατέβηκε στην Αθήνα φτιάχνοντας απλώς ένα ωραίο τραγουδάκι. Ο Σαββόπουλος κατέβηκε κουβαλώντας μια προσωπική μυθολογία, η οποία είναι συνδυασμός καταγωγής (Μακεδονία), ενός κλίματος της εποχής που έζησε και έγινε νέος κι ενός κλίματος ποιητικού από μια ομάδα ποιητών της Θεσσαλονίκης που βγήκε. Μπορεί, βέβαια, με όλ’ αυτά να γινόταν απλώς ένας επαρχιακός καλλιτέχνης. Έγινε όμως πανελλαδικός. Αυτό είναι το μεγάλο ταλέντο του”. Αυτό έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Σαββόπουλο εν έτει 1978. Είχε ήδη στιγματίσει την εποχή του με το έργο του που “έφευγε” πλέον από τα δικά του τα χέρια.

Τον Ιούλιο του 2024 ο Σαββόπουλος είχε αποφασίσει να “κλείσει” την καριέρα του με έναν τρόπο που προσπάθησε να είναι ενωτικός. Σε ρόλο ενορχηστρωτή/οικοδεσπότη έστησε μια μεγάλη συναυλία για τη Μεταπολίτευση στο Ηρώδειο καλώντας επί σκηνής τους Δήμητρα Γαλάνη, Χρήστο Θηβαίο, Μανώλη Μητσιά, Πάνο Μουζουράκη, Γιώργο Νταλάρα, Μελίνα Τανάγρη και Μαρία Φαραντούρη, για να τραγουδήσουν μαζί δικές του επιτυχίες αλλά και των Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, Λοΐζου, Μαρκόπουλου, Μικρούτσικου, Λάγιου. “Κρατήστε όρθια τη Δημοκρατία στο ροκ του μέλλοντός σας και σας το λέμε εμείς, του ‘60 οι εκδρομείς”, έλεγε τότε.

Αν τον χαρακτήριζε κάτι πάντως αυτό είναι πως στη μουσική του δεν χωρούσαν στεγανά και ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο τον αγάπησε τόσο μεγάλο και κυρίως, ετερόκλητο κοινό. Με το “Ξενοδοχείο” του 1997 απέτινε φόρο τιμής στη νιότη του και συνδεόταν μέσα από τις ενορχηστρώσεις του με όσους τον γνώριζαν μέσα στην έκρηξη του ελληνικού ροκ των 90s. Αυτό έκανε βέβαια και μια δεκαετία πριν μέσα από την τηλεοπτική εκπομπή “Ζήτω το ελληνικό τραγούδι” που λειτούργησε ως πλατφόρμα σύντηξης του τραγουδιού του τόπου μας, μια εκπομπή που συνέδεε την παράδοση με το “μοντέρνο”.

Τον Ιούνιο του 2025 έδωσε την τελευταία του συναυλία για τα 30 χρόνια του Rockwave γεμίζοντας το Terra Vibe στη Μαλακάσα με τραγούδια από όλη του τη διαδρομή. “Έπρεπε να γίνω 80 χρόνων για να με καλέσετε στο Rockwave” είχε πει. Και στα 81 του έφυγε σχεδόν τραγουδώντας, αφήνοντας πίσω του στίχους και μελωδίες που σηματοδοτούν κληρονομιά μιας χώρας που ψάχνει την πολιτική, καλλιτεχνική και αισθητική της ταυτότητα μέσα σε μια συλλογική μελαγχολία.

Όπως και να’ χει “η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία”, αυτό απήγγειλε ο “Νιόνιος”. Μένει να αποφασίσουμε “με ποιους θα πάμε και ποιους θα αφήσουμε”, με τι θα φτιάξουμε το αύριο και τι βάρη θα πετάξουμε από οτιδήποτε ονομάζεται τέλος πάντων, ελληνικότητα. Ο Σαββόπουλος φρόντισε να κρατήσει μουσικά την ελληνικότητα στους δίσκους του ως μια ζωντανή, δυναμική, συνθετική διαδικασία, και αυτό είναι ένα “σήμα” ακόμη κι αν ο ίδιος ο δημιουργός εξέφρασε κατά καιρούς απόψεις λιγότερο “ανατρεπτικές” (όπως το 1989 με το “Κούρεμα” και με τη θέση του τον καιρό των “Αγανακτισμένων”).

Εν κατακλείδι θέλησε να φύγει χωρίς να έχει “εκκρεμότητες”. Το κατάφερε μένοντας πιστός στις αρχές της Δημοκρατίας που επιτρέπει κάθε πειραματισμό και κάθε γνώμη, επιλέγοντας η ίδια τα σύμβολα, τα πρόσημα και κυρίως το μέλλον της.

Αρκεί να της το επιτρέπουν.

Δείτε το ντοκιμαντέρ που είχε ετοιμάσει το NEWS 24/7 για τα 80 χρόνια του “Νιόνιου”:

• ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ-ΜΟΝΤΑΖ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΛΕΛΗΣ
• ΕΡΕΥΝΑ-ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ: ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ
• ΒΟΗΘΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΛΑΔΗΣ-ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΑΡΟΥΝΗΣ
• ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ: 24 MEDIA STUDIO

* Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ ΕΛΣΤΑΤ: Αυξημένα κατά 5,7% τα λοιμώδη νοσήματα στην Ελλάδα – Ο «χάρτης» για γρίπη, ιό του Δυτικού Νείλου και σαλμονέλα