Πώς το αβοκάντο αλλάζει φύλο δυο φορές κάθε μέρα;

Αρνούμενο να αποδεχθεί τους συμβατικούς διαχωρισμούς ανάμεσα σε αρσενικό και θηλυκό, το δέντρο του αβοκάντο έχει μια ανδρόγυνη σεξουαλική ζωή, η οποία μάλιστα βασίζεται σε προσεκτικά προγραμματισμένα ραντεβού. Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει τώρα τον μηχανισμό εναλλαγής των φύλων στο φυτό, μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων ποικιλιών και την αύξηση της παραγωγής.

Όπως πολλά άλλα φυτά, το τροπικό είδος φέρει και αρσενικά και θηλυκά άνθη. Αποφεύγει όμως να αυτογονιμοποιείται, καθώς αυτό θα του στερούσε την πολύτιμη ανταλλαγή γενετικού υλικού που προσφέρει το σεξ, η οποία εξασφαλίζει ποικιλομορφία και ανθεκτικότητα σε μεταβολές του περιβάλλοντος.

Για να αποτραπεί η αυτογονιμοποίηση, περίπου τα μισά αβοκάντο ανήκουν στον «τύπο Α» και ανοίγουν τα θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα των λουλουδιών τους το πρωί και τα αρσενικά το βράδυ της επόμενης ημέρας, ενώ τα υπόλοιπα ανήκουν στον «τύπο Β» όπου η σειρά είναι αντίστροφη. Μέχρι σήμερα, ο μηχανισμός αυτού του ιδιαίτερου ρυθμού παρέμενε μυστηριώδης.

Άνθος αβοκάντο στη θηλυκή (Β) και την αρσενική φάση (Α(. Πηγή: Groh et al., PNAS, 2026)

Μελέτη που δημοσιεύεται στο PNAS αποκαλύπτει τώρα ότι ο ρυθμός της άνθησης υπαγορεύεται από ένα και μόνο γονίδιο που εξελίχθηκε πριν από περίπου 42 εκατομμύρια χρόνια. «Η μελέτη μας προσφέρει μια γενετική εξήγηση για ένα μυστήριο της επικονίασης του αβοκάντο που παρέμενε άγνωστη για έναν αιώνα» σχολίασε ο Τζέφρι Γκρο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.

Οι γενετικές αναλύσεις σε εκατοντάδες αβοκάντο και συγγενικά είδη έδειξαν ότι το γονίδιο SDMYB κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη της οποίας τα επίπεδα ανεβοκατεβαίνουν σε παλμούς στη διάρκεια του 24ώρου.

Το γονίδιο υπάρχει σε δύο βερσιόν, ή «αλληλόμορφα», τα οποία έχουν διαφορετικό χρονισμό και ανοίγουν πρώτα είτε τα αρσενικά είτε τα θηλυκά άνθη. Ο ίδιος μηχανισμός ανιχνεύθηκε μάλιστα σε ακόμα 26 συγγενικά είδη του αβοκάντο, ένδειξη ότι ο συγχρονισμένος χορός μεταξύ των δύο φύλων είναι μια πανάρχαια στρατηγική της συγκεκριμένης ομάδας φυτών.

Από εμπορική άποψη, το σημαντικό με τα ευρήματα είναι ότι προσφέρουν έναν τρόπο να διαχωρίζονται τα φυτά τύπου Α και τύπου Β όταν είναι ακόμα νεαρά. Σήμερα, οι καλλιεργητές πρέπει να περιμένουν έως και 15 χρόνια για να ανθήσει κάθε φυτό και να προσδιοριστεί ο τύπος του.

Αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να σχεδιαστεί κάθε καλλιέργεια: σήμερα, περίπου το 90% των δέντρων σε κάθε φυτεία ανήκουν στον τύπο Α, ενώ μόνο το 10% είναι τύπου Β, των οποίων οι καρποί δεν έχουν εμπορική αξία.

Η μελέτη, είπαν οι ερευνητές, ίσως ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργία δέντρων τύπου Β με καλύτερους καρπούς, κάτι που θα απλοποιούσε τον σχεδιασμό της καλλιέργειας και θα αύξανε την παραγωγή.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Τεράστιο κύμα «κατάπιε» δημοσιογράφο και εικονολήπτρια σε ζωντανή μετάδοση - Επικό βίντεο