Σκέψεις Ερντογάν για εισβολή στο Ιράν με τη δικαιολογία προσφυγικών ροών – Οι υπολογισμοί και οι πιέσεις

Στην Τουρκία έχει ανοίξει ήδη η συζήτηση για «πολλαπλά σενάρια» σε περίπτωση που η ένταση ΗΠΑ–Ιράν μετατραπεί σε στρατιωτική κλιμάκωση, με βασικό φόβο-δικαιολογία, το ενδεχόμενο νέων μετακινήσεων πληθυσμών προς τα τουρκοϊρανικά σύνορα.

Στο τραπέζι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταφέρονται, έχουν πέσει ιδέες όπως μια ζώνη «ανάσχεσης» στην ιρανική πλευρά, ενώ το τουρκικό ΥΠΕΞ φέρεται να έχει παρουσιάσει σε κλειστή ενημέρωση στη Βουλή κλιμακωτά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Η Τουρκία έχει επικαιροποιήσει τα σχέδια έκτακτης ανάγκης της για να είναι προετοιμασμένη να υποδεχτεί μεγάλο αριθμό εκτοπισμένων ατόμων σε περίπτωση μεγάλης σύγκρουσης. Αυτές οι επιλογές κυμαίνονται από τη δημιουργία καταυλισμών κοντά στα σύνορα έως την είσοδο σε ιρανικό έδαφος για να εμποδίσουν τους πρόσφυγες να περάσουν στην Τουρκία, αν και η τελευταία επιλογή θα εξεταζόταν μόνο σε περίπτωση που υπάρξει κενό εξουσίας στο Ιράν.

Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η Τουρκία θέλει να αποφύγει επανάληψη της «ανοιχτής πόρτας» που ακολούθησε τη Συρία, επειδή το κόστος της εμπειρίας εκείνης εξακολουθεί να καθορίζει τις σημερινές επιλογές της.

Η ουσία δεν βρίσκεται σε μια τεχνική άσκηση προετοιμασίας, αλλά σε μια αλλαγή δόγματος. Από το 2011 και μετά, η τουρκική γραφειοκρατία ασφαλείας έμαθε ότι οι μαζικές ροές δεν είναι «παράπλευρο αποτέλεσμα» μιας περιφερειακής κρίσης, είναι παράγοντας που αναδιατάσσει την εσωτερική πολιτική, την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και τελικά την εξωτερική πολιτική. Η συζήτηση για «ζώνη ανάσχεσης» στην ιρανική πλευρά δείχνει ακριβώς αυτό: η Άγκυρα σκέφτεται με όρους πρόληψης επί του πεδίου, πριν το ζήτημα περάσει στο εσωτερικό και γίνει μη διαχειρίσιμο.

Ο παράγοντας που αλλάζει την ανάγνωση: Οι Κούρδοι στο δυτικό Ιράν

Εδώ μπαίνει το στοιχείο που συμπληρώνει την εικόνα και εξηγεί γιατί η Άγκυρα δείχνει τόσο «νευρική» με το ιρανικό σενάριο: στις δυτικές και βορειοδυτικές επαρχίες του Ιράν, κοντά στους διαδρόμους που οδηγούν προς Τουρκία, κατοικούν σημαντικοί κουρδικοί πληθυσμοί, σε μια γεωγραφία που συχνά περιγράφεται ως «Ιρανικό Κουρδιστάν». Αυτό δίνει στο πιθανό προσφυγικό μια ποιοτική διάσταση που η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει ουδέτερα. Η Άγκυρα σκέφτεται ταυτόχρονα «ποιος μετακινείται» και «τι μεταφέρει» πολιτικά, δικτυακά και πληροφοριακά μια κρίση που αγγίζει κουρδικές ζώνες.

Το τουρκικό κράτος και η διαφορά Ιράν – Συρίας

Η ουσία βρίσκεται σε μια αλλαγή δόγματος. Από το 2011 και μετά, η τουρκική γραφειοκρατία ασφαλείας έμαθε ότι οι μαζικές ροές δεν είναι απρόβλεπτο παρακολούθημα μιας περιφερειακής κρίσης. Είναι στρατηγικός παράγοντας που αναδιατάσσει προτεραιότητες και «κλειδώνει» πολιτικές για χρόνια. Η συζήτηση για ζώνη «ανάσχεσης» στην ιρανική πλευρά δείχνει ακριβώς αυτό: η Άγκυρα θέλει να κρατήσει τη διαχείριση εκτός συνόρων, πριν το ζήτημα μπει στην εσωτερική αρένα και γίνει εκρηκτικό.

Το τουρκοϊρανικό σύνορο είναι πιο «σκληρό» γεωγραφικά και περισσότερο ελέγξιμο, όμως πολιτικά είναι πιο ευαίσθητο. Μια κρίση στο Ιράν μπορεί να παράγει ροές με διαφορετικό προφίλ, διαδρομές που περνούν από Ιράκ, μικτές ομάδες, και ένα περιβάλλον όπου η διαχείριση συνόρων μπλέκεται με ανταγωνισμούς πληροφοριών. Σε αυτό το πλαίσιο, μια κουρδική διάσταση στη δυτική πλευρά του Ιράν αυξάνει την τουρκική προσοχή σε διασυνδέσεις, δίκτυα και «αόρατα» κανάλια κινητικότητας.

Ο τουρκικός υπολογισμός απέναντι στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ

Υπάρχει μια λεπτή ισορροπία: η Τουρκία είναι κρίσιμος κόμβος της νατοϊκής εικόνας κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή, όμως δεν θέλει να εμφανιστεί ως πλατφόρμα που δένει πολιτικά με μια κλιμάκωση κατά του Ιράν. Η προετοιμασία για προσφυγικά κύματα λειτουργεί ως σήμα προς Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες ότι το άμεσο κόστος μιας σύγκρουσης θα «σκάσει» πρώτο στην Τουρκία, άρα η Άγκυρα θα ζητήσει λόγο στον σχεδιασμό συνεπειών, αντισταθμίσματα και ρυθμίσεις για το μετά.

Η εσωτερική διάσταση: Γιατί δεν χωράει άλλη μεταναστευτική κρίση

Η τουρκική κοινωνία είναι κουρασμένη από το μεταναστευτικό και η πολιτική αντιπαράθεση το έχει μετατρέψει σε μόνιμη εστία έντασης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ροές μικρότερης κλίμακας από εκείνες της Συρίας μπορούν να παράγουν δυσανάλογη πολιτική πίεση. Σε αυτό το φόντο, η ύπαρξη κουρδικών πληθυσμών στις ιρανικές συνοριακές ζώνες δεν αντιμετωπίζεται ως ουδέτερο δημογραφικό δεδομένο, αλλά ως μεταβλητή που μπορεί να «ηλεκτρίσει» την εσωτερική συζήτηση για ασφάλεια.

Οι τρεις κίνδυνοι που βλέπει η Άγκυρα στον ορίζοντα

• Πρώτος κίνδυνος είναι η «αλυσίδα ασφάλειας» στα ανατολικά: μια κλιμάκωση μπορεί να απλώσει αστάθεια σε Ιράκ–Συρία και να ανοίξει νέους διαδρόμους διακίνησης.
• Δεύτερος κίνδυνος είναι το πεδίο αντιποίνων και ασύμμετρων πιέσεων, όπου οι στόχοι δεν επιλέγονται με βάση τη γεωγραφία αλλά με βάση την αξία τους ως κόμβοι.
• Τρίτος κίνδυνος είναι η οικονομική μετάδοση μέσω ενέργειας, εμπορίου και επενδυτικού ρίσκου, που μετατρέπει μια περιφερειακή κρίση σε εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα.

Η πιθανότερη τουρκική γραμμή τις επόμενες εβδομάδες

Η Άγκυρα θα κινηθεί με δημόσια ρητορική αποκλιμάκωσης, πρακτική ετοιμότητα στα σύνορα και παρασκηνιακή διαπραγμάτευση με εταίρους για να μοιραστούν ρίσκα και κόστος. Το ενδιαφέρον είναι ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει το πιθανό προσφυγικό από το Ιράν ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, με τον κουρδικό παράγοντα να λειτουργεί ως επιταχυντής ανησυχίας, επειδή αλλάζει τον χαρακτήρα της κρίσης που μπορεί να φτάσει στην τουρκική επικράτεια.

Πηγή: newsbeast.gr

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Ο Πούτιν απειλεί: Οι αντίπαλοι της Ρωσίας ξέρουν πώς θα κατέληγε μια πυρηνική επίθεση εναντίον μας