Μελέτη του εγκεφάλου αποκαλύπτει ότι η φροντίδα των εγγονών έχει προστατευτική επίδραση

Αυτή η διαπίστωση, που δημοσιεύθηκε σε άρθρο της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, συνοψίζει τα αποτελέσματα μιας μελέτης που διεξήχθη μεταξύ 2017 και 2022, στην οποία μελετήθηκαν οι γνωστικές ικανότητες 2.887 παππούδων και γιαγιάδων και η σχέση τους με τα εγγόνια τους.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι παππούδες που βοηθούσαν τα εγγόνια και άλλα μέλη της οικογένειας σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως το μαγείρεμα, η παραλαβή από το σχολείο ή τα μαθήματα στο σπίτι, παρουσίαζαν καλύτερη γνωστική υγεία σε σχέση με εκείνους που δεν συμμετείχαν στη ζωή των εγγονών τους. Δηλαδή, σημείωναν υψηλότερα σκορ σε τεστ μνήμης και λεκτικής ευχέρειας, δύο σημαντικά στοιχεία για τη λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτά τα οφέλη παρατηρούνταν απλώς και μόνο από τη φροντίδα των εγγονών, ανεξαρτήτως του αριθμού ωρών που αφιέρωναν σε αυτήν.

Φροντίδα των εγγονών αλλά και αυτοφροντίδα

Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς της μελέτης, ένα σημαντικό θέμα είναι ότι δεν λαμβάνεται υπόψη αν οι παππούδες πραγματικά θέλουν να περνούν χρόνο με τα εγγόνια τους ή όχι, και υπό ποίες συνθήκες το κάνουν. Δηλαδή, αν αναγκάζονται να περνούν πολλές ώρες με τα εγγόνια «εκ του καθήκοντος», μπορεί να παραμελούν άλλα μέρη της προσωπικής ή κοινωνικής φροντίδας τους, γεγονός που αυξάνει τα επίπεδα στρες και μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις.

Επιπλέον, δεν εξετάστηκε το ιστορικό όλων των παππούδων, κάτι που μπορεί να αλλάξει τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιοι να είχαν επαγγέλματα που απαιτούσαν νοητική διέγερση, γεγονός που λειτουργεί προστατευτικά και τους επιτρέπει να φτάσουν στην τρίτη ηλικία με καλές νοητικές ικανότητες. Ούτε έχει ληφθεί υπόψη η σωματική δραστηριότητα που ενδεχομένως είχαν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει σε πιο υγιή γήρανση.

Επομένως, ίσως στην πραγματικότητα οι ερευνητές δεν παρατηρούν ότι οι παππούδες που φροντίζουν τα εγγόνια διατηρούν τις νοητικές τους ικανότητες, αλλά ότι όσοι φτάνουν στην τρίτη ηλικία με υψηλή ποιότητα ζωής -και τη διατηρούν καλύτερα- είναι σε θέση να φροντίζουν τα εγγόνια τους. Γι’ αυτόν τον λόγο θέλουν να συνεχίσουν τις μελέτες τους, λαμβάνοντας υπόψη περισσότερους παράγοντες για πιο αξιόπιστα συμπεράσματα.

Ποιοτική επαφή με τους παππούδες: το «εμβόλιο» κατά της ηλικιακής διάκρισης

Η πιθανή προστασία της γνωστικής λειτουργίας δεν είναι μονόδρομη· τα εγγόνια επίσης μπορούν να επωφεληθούν από τη φροντίδα, αποκτώντας θετικότερη άποψη για τις πραγματικές ικανότητες της τρίτης ηλικίας.

Σύμφωνα με άλλη μελέτη του Πανεπιστημίου της Λιέγης, τα εγγόνια που λαμβάνουν ποιοτική φροντίδα από τους παππούδες τους είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν ηλικιακές διακρίσεις.

«Ο σημαντικότερος παράγοντας που σχετίζεται με στερεότυπα και διακρίσεις λόγω ηλικίας ήταν η κακή ποιότητα φροντίδας από τους παππούδες» εξηγεί η Allison Flamion, διδακτορική φοιτήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, η οποία ηγήθηκε της έρευνας.

Οι ερευνητές ζήτησαν από παιδιά να περιγράψουν πώς αισθάνονται βλέποντας τους παππούδες τους· όσα δήλωσαν ότι αισθάνονται δυστυχισμένα θεωρήθηκαν ότι έλαβαν κακή ποιότητα φροντίδας.

Συνολικά, συμμετείχαν 1.151 παιδιά και έφηβοι 7 έως 16 ετών από τη γαλλόφωνη περιοχή του Βελγίου, με διαφορετικά κοινωνικο-οικονομικά επίπεδα και αστικές/αγροτικές περιοχές. Τα ερωτηματολόγια αφορούσαν τις απόψεις τους για την τρίτη ηλικία, την υγεία των παππούδων τους και τη συχνότητα και ποιότητα των επαφών τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, «όσον αφορά τις ηλικιακές διακρίσεις, η ποιότητα της φροντίδας ήταν πολύ πιο σημαντική από τη συχνότητα των επαφών», σημειώνει η Allison.

Συμπερασματικά, η φροντίδα των εγγονών όχι μόνο μπορεί να προστατεύει τις νοητικές ικανότητες των παππούδων, αλλά, αν γίνει σωστά, συμβάλλει στο να μην αναπτύξουν τα εγγόνια ηλικιακά στερεότυπα. Με βάση αυτά τα δεδομένα, δεν είναι παράλογο να θεωρήσουμε ότι η κοινωνία συνολικά θα μπορούσε να επωφεληθεί από διαγενεακά προγράμματα που φέρνουν σε επαφή διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Η Κατερίνα Στικούδη σήκωσε 100 κιλά σε deadlift και προκάλεσε αντιδράσεις στα social media