Βαρδούσια: Οι ειδικοί απαντούν πως έγινε το κακό με τη χιονοστιβάδα και τους 4 νεκρούς

Φως στα αίτια της τραγωδίας με τους τέσσερις νεκρούς στα Βαρδούσια, ρίχνει το ρεπορτάζ του Γιάννη Παπαδόπουλου στην Καθημερινή, που έχει την έκθεση ειδικών και έμπειρων ορειβατών, οι οποίοι μάλιστα συμμετείχαν στην Ομάδα έρευνας και εντοπισμού των άτυχων ορειβατών.

Όπως περιγράφει, τα ίχνη στο χιονισμένο πεδίο έδειχναν τη διαδρομή που είχαν ακολουθήσει οι τέσσερις ορειβάτες ανήμερα τα Χριστούγεννα στα Βαρδούσια Ορη, την ανάβαση από τις Κοπρισιές, με προορισμό την κορυφή του Κόρακα. Η χιονοστιβάδα που τους παρέσυρε στον θάνατο εκτιμάται ότι δημιουργήθηκε χαμηλά στην πλαγιά πριν από τον Μέγα Κάμπο, ένα μεγάλο αμφιθέατρο που έχει περίπου 160 μέτρα υψομετρική διαφορά, και πυροδοτήθηκε από τα βήματά τους. Σε αυτές τις διαπιστώσεις καταλήγει η αναλυτική έκθεση της εθελοντικής ομάδας οδηγών βουνού, ορειβατών και στελεχών εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας Αναρρίχησης, οι οποίοι βρέθηκαν στην περιοχή στις 26 Δεκεμβρίου 2025 και συμμετείχαν στην επιχείρηση εντοπισμού και ανάσυρσης των θυμάτων.

«Εκτιμάται ότι όταν άρχισαν να ανηφορίζουν την πλαγιά, σε χαμηλό σημείο της, πυροδότησαν τη χιονοστιβάδα. Η πυροδότηση προήλθε από κατάρρευση του αδύναμου στρώματος λόγω άσκησης πίεσης από το βάρος τους. Σε κάποιο σημείο που το πάχος της πλάκας ήταν πιο λεπτό, το στρες (πίεση) που εφαρμόζεται από το βάρος τους κατάφερε να επιδράσει στο αδύναμο στρώμα, να το σπάσει και αυτό να καταρρεύσει. Η κατάρρευση εξαπλώθηκε σε όλη την πλαγιά γύρω και από πάνω τους και αυτοί βρέθηκαν περικυκλωμένοι από κινούμενο χιόνι», αναφέρεται στην έκθεση των εννέα σελίδων, αποσπάσματα της οποίας παρουσιάζει η «Κ».

Η εκτίμηση ότι η χιονοστιβάδα πυροδοτήθηκε από χαμηλά προκύπτει, σύμφωνα με την έκθεση, από διάφορα στοιχεία που εντοπίστηκαν στο πεδίο. Ολα τα θύματα βρέθηκαν κοντά μεταξύ τους, σε απόσταση όχι μεγαλύτερη του 1,5 μέτρου το ένα από το άλλο. Εκτιμάται ότι εάν βρίσκονταν ψηλότερα στην πλαγιά, η παράσυρσή τους για μεγαλύτερη απόσταση θα τους είχε απομακρύνει περισσότερο. Πάνω τους βρέθηκαν μικρά αντικείμενα, γυαλιά ηλίου και οράσεως, καπέλα και σκουφιά, τα οποία επίσης εκτιμάται ότι θα είχαν απομακρυνθεί από πάνω τους εάν είχαν διανύσει μεγαλύτερη διαδρομή. Ακόμη, το σημείο εύρεσής τους ήταν στη μέση των συντριμμιών και όχι στο ανώτερο μέρος.

Οι συντάκτες της έκθεσης –έμπειροι ορειβάτες, οδηγοί βουνού και εκπαιδευτές– εκτιμούν ότι «πυροδοτήθηκε» από τα βήματα των άτυχων νέων.

Τρεις ημέρες πριν από το δυστύχημα οι θερμοκρασίες που είχαν προηγηθεί ήταν γύρω στο μηδέν. Την παραμονή των Χριστουγέννων εκδηλώθηκε χιονόπτωση που εντάθηκε κατά το απόγευμα και υπολογίζεται ότι εναπέθεσε 20 με 30 εκατοστά χιόνι σε υψόμετρο 2.000. Ανήμερα τα Χριστούγεννα «η πλαγιά χιονιού πριν τον Μέγα Κάμπο των Βαρδουσίων παρουσίαζε μια πολύπλοκη διαστρωμάτωση με πολλαπλά αδύναμα στρώματα ανάμεσα από κρούστες, τοποθετημένα πάνω από ένα παγωμένο υπόστρωμα», σημειώνουν στην ανάλυσή τους τα μέλη της εθελοντικής ομάδας.

Η χιονοστιβάδα γλίστρησε πάνω σε ένα παχύ στρώμα πάγου 10 έως 20 εκατοστών. Η κλίση της συγκεκριμένης πλαγιάς, κατά μέσον όρο 27-29 μοίρες, θεωρείται οριακή για τη δημιουργία χιονοστιβάδας, αλλά εκτιμάται ότι «η ιδιαιτερότητα του αδύναμου στρώματος και το παγωμένο υπόστρωμα ενίσχυσαν και επηρέασαν το τελικό αποτέλεσμα». Η χιονοστιβάδα που προκλήθηκε ήταν κατηγορίας πλάκας (slab avalanche) και η κορώνα της (το «χείλος») είχε ανάπτυγμα περίπου 400 μέτρων.

Βάσει της καταστρεπτικής ισχύος της η χιονοστιβάδα κατατάσσεται, σύμφωνα με την έκθεση, στο επίπεδο D3, το οποίο σημαίνει ότι μπορεί να θάψει αυτοκίνητο, να καταστρέψει ξύλινο σπίτι ή να σπάσει δέντρα. «Όλα τα συντρίμμια διοχετεύθηκαν, συγκεντρώθηκαν και πιέστηκαν στον κεντρικό τομέα της αμφιθεατρικής πλαγιάς, στο βαθύτερο σημείο της κοιλάδας/λούκι, όπου στοιβάχτηκαν σε μεγαλύτερα ύψη απ’ ό,τι αν κατέληγαν σε ανοιχτή πλαγιά. Το λούκι και η μορφολογία του σημείου δηλαδή έδρασαν σαν παγίδα τερέν, πολλαπλασιάζοντας τις συνέπειες για τα θύματα. Τα συντρίμμια απλώθηκαν σε μια ευθεία γραμμή μήκους σχεδόν 130 μ. και πλάτους περίπου 25 μ. στο τμήμα της κοιλάδας», αναφέρεται στην έκθεση. Στην πλειονότητά τους τα συντρίμμια είχαν ύψος 20 με 40 εκατοστών.

Στην εθελοντική ομάδα οδηγών βουνού, ορειβατών και στελεχών εκπαίδευσης της ΕΟΟΑ που συνέταξαν την έκθεση συμμετείχαν οι Γιάννης Κωνσταντάκης, Δημήτρης Δασκαλάκης, Φίλιππος Δημόπουλος, Λευτέρης Καραχάλιος, Γιώργος Αρμογένης, Αλέξανδρος Παναγάκος, Νίκος Λαζανάς και Ηλίας Ροϊδούλιας.

Μεταξύ άλλων, επισημαίνουν στην έκθεση ότι στην Ελλάδα υπάρχει απουσία οργανωμένου δελτίου χιονοστιβάδων, σε αντίθεση με άλλες χώρες, και οι πληροφορίες πρέπει να συλλεχθούν από τοπικές πηγές, από την εξέταση της χιονομάζας στο πεδίο, τις ενδείξεις που δίνει το βουνό, καθώς και από την εξέταση των καιρικών συνθηκών προηγούμενων ημερών. «Στο πεδίο η επιλογή του τερέν, ο τρόπος και η διαδρομή που θα κινηθούμε είναι υψίστης σημασίας στη διαχείριση του ρίσκου χιονοστιβάδων, όπως επίσης και ο εξοπλισμός ασφαλείας και η γνώση της χρήσης του», σημειώνεται στην έκθεση.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Συνάντηση εργασίας Πανουργιά Παπαϊωάννου με τον Βουλευτή Χρήστο Σταϊκούρα