Μοναξιά και κοινωνική απομόνωση μας κλέβουν χρόνια υγιούς ζωής - Τι αποκαλύπτει μεγάλη μελέτη με 277.000 ανθρώπους

Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα γίνεται ολοένα πιο απαιτητική και οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις συχνά περιορίζονται, η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση αναδεικνύονται σε ζητήματα δημόσιας υγείας, επηρεάζοντας τόσο την ψυχική ευεξία, όσο και τον οργανισμό.

Μάλιστα, όπως διαπιστώνεται οι επιπτώσεις τους μπορούν να συγκριθούν με εκείνες άλλων σοβαρών παραγόντων κινδύνου για την υγεία. Ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας και Τροπικής Ιατρικής Celia Scott Weatherhead του Πανεπιστημίου Tulane επιχείρησαν να υπολογίσουν το πραγματικό τίμημα της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης.

Η πρωτοποριακή μελέτη παρατήρησης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, διαπίστωσε ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση συνδέονται με απώλεια σχεδόν έξι ετών ζωής χωρίς ψυχικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος. Οι επιπτώσεις στη σωματική υγεία ήταν μικρότερες, αλλά παρέμεναν σημαντικές.

Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το προσδόκιμο ζωής χωρίς ασθένειες, τόσο σωματικές όσο και ψυχικές. Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη συνδέσει τόσο την κοινωνική απομόνωση όσο και τη μοναξιά με τη θνησιμότητα και ιδιαίτερα με τον πρόωρο θάνατο. Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει περισσότερα στοιχεία σε αυτή τη συσχέτιση.

Ποια η διαφορά μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης

Παρότι στην καθημερινή συζήτηση οι δύο έννοιες χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμες, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους.

Η κοινωνική απομόνωση αναφέρεται στην αντικειμενική έλλειψη κοινωνικών επαφών και ανθρώπινων σχέσεων. Αντίθετα, η μοναξιά περιγράφει την υποκειμενική δυσαρέσκεια ενός ανθρώπου από την ποιότητα των σχέσεών του, ανεξάρτητα από το πόσες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις έχει πραγματικά.

Με άλλα λόγια, κάποιος μπορεί να περιβάλλεται από ανθρώπους και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται έντονη μοναξιά.

Τι έδειξε η έρευνα με πάνω από 277.000 ανθρώπους

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 277.489 ενήλικες ηλικίας 40 έως 69 ετών. Κατά την έναρξη της μελέτης, κανένας από τους συμμετέχοντες δεν έπασχε από επτά σημαντικές χρόνιες παθήσεις ή διαταραχές: διαβήτη, καρδιοπάθεια, πνευμονοπάθεια, άνοια, καρκίνο, κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές.

Χρησιμοποιώντας την ηλικία των 50 ετών ως σημείο αναφοράς, η ερευνητική ομάδα υπολόγισε πώς η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση σχετίζονταν με τον αριθμό των ετών που οι συμμετέχοντες μπορούσαν να αναμένουν ότι θα ζήσουν χωρίς αυτές τις παθήσεις.

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Σε σύγκριση με ανθρώπους που δεν βίωναν ούτε μοναξιά ούτε κοινωνική απομόνωση, οι γυναίκες που αντιμετώπιζαν και τις δύο καταστάσεις είχαν 2,4 λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς σωματικές ασθένειες, ενώ οι άνδρες είχαν 1,7 λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς σωματικές ασθένειες.

Ωστόσο, η διαφορά ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν οι ερευνητές εξέτασαν την ψυχική υγεία. Οι γυναίκες που βίωναν ταυτόχρονα μοναξιά και κοινωνική απομόνωση είχαν περίπου 3,7 λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς ψυχικές διαταραχές. Για τους άνδρες, η αντίστοιχη απώλεια έφτανε περίπου τα 5,8 χρόνια.

Η διαφορά αυτή φαίνεται να συνδέεται με τις ιδιαιτερότητες των δύο φύλων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι άνδρες εμφανίζονται πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις της μοναξιάς. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι οι γυναίκες τείνουν να ζουν περισσότερο από τους άνδρες, ενώ υπάρχουν και διαφορές μεταξύ των φύλων ως προς ορισμένες ασθένειες.

Μπορεί ο υγιεινός τρόπος ζωής να περιορίσει τις επιπτώσεις;

Ένα ακόμη σημαντικό ερώτημα που εξέτασαν οι επιστήμονες ήταν κατά πόσο οι καθημερινές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν τη σχέση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης με την υγεία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ένας πιο υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί πράγματι να προσφέρει οφέλη, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό και για τις δύο καταστάσεις. Συγκεκριμένα, συνήθειες όπως η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση, ο επαρκής ύπνος και η αποφυγή του καπνίσματος συνδέθηκαν με μετρήσιμο περιορισμό της απώλειας ετών ζωής χωρίς ασθένειες που σχετίζεται με την κοινωνική απομόνωση.

Ωστόσο, τα ευρήματα ήταν διαφορετικά για τη μοναξιά. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής δεν μείωνε σημαντικά τους πρόσθετους κινδύνους για την υγεία που συνδέονταν με το αίσθημα της μοναξιάς.

Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις δύο καταστάσεις και υποδηλώνει ότι ενδέχεται να απαιτούνται διαφορετικές προσεγγίσεις για την προστασία της υγείας.

Οι υγιεινές συνήθειες φαίνεται ότι μπορούν να μετριάσουν ορισμένες από τις αρνητικές συνέπειες της κοινωνικής απομόνωσης, αλλά δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τους κινδύνους που συνδέονται με τη συναισθηματική εμπειρία της μοναξιάς.

Τα επόμενα βήματα των ερευνητών

Τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για τη σχέση ανάμεσα στις κοινωνικές επαφές, την ψυχική υγεία και τη διάρκεια της ζωής χωρίς σοβαρές ασθένειες. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι η μοναξιά ή η κοινωνική απομόνωση προκαλούν άμεσα τις συγκεκριμένες επιπτώσεις.

Για τον λόγο αυτό, η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να μελετήσει στο μέλλον και άλλες πληθυσμιακές ομάδες. Παράλληλα, οι επιστήμονες σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν κλινικές δοκιμές, προκειμένου να εξετάσουν εάν η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση αποτελούν άμεσες αιτίες των επιπτώσεων στην υγεία που παρατηρήθηκαν.

Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν, πάντως, ότι η ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων και η ύπαρξη ουσιαστικών κοινωνικών δεσμών αποτελούν σημαντικές διαστάσεις της υγείας, οι οποίες αξίζουν μεγαλύτερη προσοχή.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Επανεκκινεί από σήμερα το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» για δωρεάν μαστογραφίες