Ενδο-οικογενειακή βία (του Γιάννη Γουργιώτη)

Γράφει ο Γιάννης Γουργιώτης.

Το περιβάλλον παίρνει πολλές μορφές και περιεχόμενα, είτε ως φυσικό ή ως κοινωνικό. Το οικογενειακό περιβάλλον ιδιαίτερα έχει μεγάλη σημασία για την αγωγή των μικρών παιδιών, από τη γέννησή τους έως τη σχολική τους ζωή. Εφεξής, αλλάζουν τα δεδομένα της εκπαίδευσής τους.

Η πρώτη κατάκτησή του, μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, από τους πρώτους μήνες της ζωής του, είναι η μητρική γλώσσα, ως προοίμιο της έννοιας του γλωσσικoύ οργάνου.

Προοδευτικά εξοικειώνεται συναισθηματικά με το ήθος, τη θαλπωρή και τις εκδηλώσεις γονέων και αδελφών, εάν υπάρχουν τα τελευταία. Εδώ γίνεται η διαφοροποίηση του αρνητικού από το θετικό συναίσθημα, έννοιες που συνάπτονται με το οικογενειακό DNA. Μέσα σ’αυτή την ατομική δομή βρίσκονται οι συμπεριφορικές καταβολές μας, οι οποίες σ’ένα βαθμό χρωματίζονται από τις επιρροές του κοινωνικού χώρου.

Θέλοντας να μεταφέρω το ζήτημα αυτό στο ψυχο-βιολογικό πεδίο, επικαλούμαι αναγκαστικά τους βασικούς επιστημονικούς όρους, ήτοι τις a priori δομές, που ανάγονται στον ψυχογενετιό χώρο ( στο βάθος το DNA) και στις aposteriori επιδράσεις του κάθε λογής περιβάλλοντος: οικογενειακού, σχολικού, κοινωνικού (υπό στενή και ευρύτερη έννοια αυτό).

Απάντησα ήδη περιληπτικά στο αιωρούμενο γενικό ερώτημα για τους παράγοντες αγωγής των νέων ανθρώπων μέσα στην οικογένεια, σ’ένα γενικό θεωρητικό πλαίσιο, επεξεργασμένο ήδη από μακρού με πολλές επιστημονικές απόψεις, ήτοι στη γενική παιδαγωγική βιβλιογραφία, ξενόγλωσση και ελληνόγλωσση.

Τα αναφυέντα και τα εκάστοτε αναφυόμενα αρνητικά γεγονότα, ήτοι εγκληματικές πράξεις στο κοινωνικό πεδίο, άφηναν εκτός την ελληνική οικογένεια, και αυτό μέχρι πριν από ελάχιστες δεκαετίες. Αυτή η βραχύχρονη οικογενειακή ηρεμία, υπέστη ξαφνικά σοβαρά ρήγματα, θα έλεγα τεκτονικές μεταβολές. Στην αρχή με τη μορφή μικρής τιμωρίας από τον υπεύθυνο οικογενειάρχη. Προοδευτικά όμως η τιμωρία (οικογενειακή ποινή) μετεξελίχτηκε σε πιο βάναυσες συμπεριφορές, για να πάρει τελικά μια παραβατική μορφή, εντασσόμενη στην ποινική νομοθεσία.

Ακούμε και βλέπουμε στην τηλεόραση απίθανες καταστάσεις μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο. Μας εκπλήσσουν όμως και συγχρόνως μάς λυπούν ιδιαίτερα, όσα συμβαίνουν, μάλλον αντανακλαστικά, σε πολλές ελληνικές οικογένειες , που δίνουν το στίγμα της γενικής εκτροπής του ηθικού status του κοινωνικού μας γίγνεσθαι.

Το εύρος της εγκληματικότητας στη χώρα μας μεγεθύνεται και παίρνει σχεδόν ανεξέλεγκτες διαστάσεις! Ανάμεσα στα απίθανα παραβατικά συμβάντα ακούμε και μααθαίνουμε τραγικά γεγονότα, που ξεπερνούν τη φαντασία, γιατί είναι καινοφανή και αντιστρατεύονται κάθε νόμιμη προσπάθεια για τη θεραπεία τους.

Ανάμεσα στ’άλλα, ακούσαμε για το διαπληκτισμό συζύγων, που κατέληξαν σε εχθρικές αντιδικίες, με αποτέλεσμα το θάνατο του συζύγου ή και το αντίστροφο: το θάνατο της συζύγου, σε πολλές περιπτώσεις, ανοίγοντας έτσι το κεφάλαιο της γυναικοκτονίας. Ένας νέος άνδρας να σκοτώνει τους γονείς του, είτε από ψυχοπάθεια είτε για λόγους ευθανασίας. Και το τραγικότερο: ο αδελφός να σκοτώνει τον αδελφό για οικονομικές διαφορές! Τραγικά γεγονότα όλα αυτά.

Δεν τελειώνουν εδώ οι βιαοπραγίες στο οικογενειακό περιβάλλον. Η ηθική κατωφέρεια έχει αποκτήσει ιλιγγυώδη ταχύτητα. Πώς μπορεί να ανακόψει κανείς την έξαλλη ορμή της; Εδώ ανακύπτουν πολλά ερωτήματα. Γνωστοί και νεώτεροι από εμένα ερευνητές, πρέπει να ερευνήσουν τα βαθύτερα αίτια αυτής της γενικής σύγχυσης και του ηθικού αποπροσανατολισμού. Εγώ αναφέρω απλά την ψυχική και την ηθική κατάπτωση της σύγχρονης κοινωνίας, ειδικότερα της ελληνικής οικογένειας, η οποία είναι το κοινωνικό και ψυχολογικό έρεισμα της πολιτισμικής μας κουλτούρας.

Γιάννης Γουργιώτης
4/3/2026