«Η έννοια του ψυχικού δυαδισμού» (του Γιάννη Γουργιώτη)

Σύμφωνα με την Ψυχανάλυση υπάρχουν δύο ψυχικές δυνάμεις: ο Νους από τη μια, και από την άλλη ένα εσωτερικό πρόσωπο στο ίδιο άτομο. Ο Νους είναι το συνειδητό στοιχείο της ψυχικής μας οργάνωσης, ενώ η εσωτερική δύναμη είναι το στοιχείο που λέγεται Ασυνείδητο. Με άλλα λόγια, υπάρχει η συνειδητή και η υποσυνείδητη προσωπικότητα. Συχνά είναι δύο αντιτιθέμενες ψυχικές ροπές.

Η συνειδητή ροπή που ταυτίζεται με την κρίση δείχνει στο άτομό μας την ωφέλεια που θα αποκομίσουμε από μια συγκεκριμένη ενέργεια, με ένα ορισμένο τρόπο. Η συμμόρφωσή μας με εκείνο που μας δείχνει κάθε φορά η κρίση μας, σημαίνει ότι μιλά σ’ εμάς η συνειδητή προσωπικότητα. Τη στιγμή που πρέπει να ενεργήσουμε, η ασυνείδητη προσωπικότητά μας έρχεται σε σύγκρουση με την πρώτη, τη συνειδητή, ωθώντας μας να κάνουμε το αντίθετο από εκείνο που σκοπεύαμε, ήτοι: «βλέπω το καλό, αλλά πράττω το κακό»(video meliora proboque¸deteriora sequor). Αυτή είναι μια διεθνής τυποποίηση αυτής της σχέσης

Η έννοια του Ασυειδήτου. Ο όρος αυτός αναφέρεται γενικά σε όλες τις ψυχικές διαδικασίες για τις οποίες το υποκείμενο δεν έχει επίγνωση. Στην Κοινωνική ψυχολογία το ασυνείδητο χρησιμοποιείται με τη φροϋδική σημασία του προσυνειδήτου, που διακρίνει τις λανθάνουσες ή προσυνειδητές σκέψεις από τις δυναμικά ασυνείδητες, δηλαδή τις απωθημένες έξω από τη συνείδηση, σαν αποτέλεσμα μιας αυτοαμυντικής προσπάθειας.

Θετικά στοιχεία του ασυνειδήτου: όταν θέλουμε να διατηρήσουμε κάτι μέσα μας, αρκεί να το διατυπώσουμε με πρόθεση να διατηρηθεί στη μνήμη μας, δεδομένου ότι η μνήμη μας, ως συντηρητής γνώσεων, ανήκει στο ασυνείδητο. Από το σημείο αυτό και μετά χάνεται από τη συνείδησή μας και επανεμφανίζεται μόλις διατάξουμε το ασυνείδητο να το επαναφέρει στο πεδίο της συνείδησης. Σωστά χαρακτηρίζουν το ασυνείδητο ως «ενδόμυχο αρχεειοφύλακα των γνώσεων»

Ποια είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί η ασυνείδητη προσωπικότητά μας για να κοντράρει την έλλογη βούλησή μας, που είναι αποτέλεσμα της λογικής κρίσης; Τα μέσα της είναι πολλά και δυνατά: η φαντασία, το συναίσθημα, οι ορέξεις των αισθήσεων, ο αυτοματισμός.

Στην ίδια την κρίση αντιτάσσει απατηλές εικόνες, ασκώντας, αβέβαιη επίδραση, οπότε η κρίση (η συνείδηση), δεν αισθάνεται απόλυτα σίγουρη για την ορθότητα και τη βασιμότητα των συμπερασμάτων της.

Άλλο μέσον επιβολής της ασυνείδητης προσωπικότητας πάνω στην κρίση ενός ατόμου, είναι να εμπνεύσει σε αυτό τη ματαιότητα της προσπάθειάς του και το φόβο για το οδυνηρό της ενδεχόμενης αποτυχίας της προσπάθειάς του αυτής. Δηλαδή προσπαθεί να του εμπνεύσει μια καταβλητική αντίληψη, που σημαίνει: «ποιο είναι το όφελος..» ή « δε βαριέσαι…»
Το ερώτημα που τίθεται είναι: το Ασυνείδητο έχει κάποιο χρήσιμο και καθορισμένο ρόλο; Η απάντηση είναι , ναι, μια απάντηση που προκύπτει από όσα αναφέρω λίγο πιο πάνω για το Ασυνείδητο .

Γιάννης Γουργιώτης

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Ο Θανάσης Χειμάρας υπήρξε ποδοσφαιριστής και παράγοντας του ποδοσφαίρου