Όταν η Μαφία γίνεται πρότυπο και το κράτος εξαφανίζεται (του Γιώργου Καρανάσιου)

Αν προσπαθήσει κανείς να καταλάβει το σημερινό χάλι της ελληνικής κοινωνίας, δεν χρειάζεται να κοιτάξει μόνο μέσα στα σύνορα. Αρκεί να δει τι μήνυμα στέλνει ο κόσμος συνολικά.

Οι ισχυροί δρουν σαν θηρευτές και δεν κρύβονται. Παίρνουν γη, ζωές, πόρους, μέλλον. Και δεν πληρώνουν τίποτα. Ούτε πολιτικά ούτε ηθικά.

Το μήνυμα είναι απλό και ωμό: όποιος έχει δύναμη κάνει ό,τι θέλει.

Αυτή η λογική δεν είναι πολιτική. Είναι μαφιόζικη. «Είμαι ισχυρός, σε κλέβω, αν αντισταθείς σε εξαφανίζω». Και όταν αυτό το πρότυπο γίνεται κανονικότητα σε διεθνές επίπεδο, το κοινωνικό συμβόλαιο διαλύεται παντού.

Η εκπαίδευση, η ηθική, η νομιμότητα μοιάζουν γραφικές έννοιες, όταν η πραγματικότητα επιβραβεύει την αρπαγή, την επιθετικότητα και τον κυνισμό. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον μεγαλώνουν τα παιδιά. Κι ύστερα απορούμε για τη βία των ανηλίκων.

Απορούμε γιατί ένας 16χρονος σκοτώνει έναν συνομήλικό του. Απορούμε, αλλά κάνουμε πως δεν βλέπουμε τι προηγήθηκε. Ένα παιδί τρία χρόνια χωρίς νερό και ρεύμα. Σε σπίτι-κόλαση, με εξαρτημένους γονείς. Με συγγενείς να φωνάζουν για βοήθεια.

Και το κράτος;  Απόν. Καμία πρόνοια, καμία παρέμβαση, καμία μέριμνα για το μέλλον ενός ανήλικου.

Το ίδιο κράτος, όμως, κινείται αστραπιαία όταν πρόκειται για ισχυρά ονόματα, πολιτικές σκοπιμότητες ή συμβολικές διώξεις. Εκεί υπάρχει χρόνος, ζήλος και θεσμική ευαισθησία. Για το παιδί των Σερρών δεν υπήρχε τίποτα. Γιατί δεν είχε αξία. Η δικαιοσύνη δεν είναι τυφλή. Είναι επιλεκτική, ταξική και διαπλεκόμενη.

Παράλληλα, η βία μετατρέπεται σε θέαμα. Προβάλλεται χωρίς φίλτρα στα δελτία ειδήσεων και στα social media. Στο TikTok η επίθεση γίνεται trend, το χτύπημα γίνεται viral, η αγριότητα γίνεται τρόπος αποδοχής. Η βία παύει να είναι ξέσπασμα. Γίνεται ρόλος.

Την ίδια στιγμή, η οικογένεια αποδυναμώνεται. Όχι μόνο στις μονογονεϊκές, αλλά και στις «κανονικές».  Λείπει ο χρόνος, λείπει η παρουσία, λείπει η ουσιαστική σχέση. Οι παππούδες δεν έχουν πια τον ρόλο που είχαν.

Τα παιδιά μεγαλώνουν χωρίς σταθερά πρότυπα, χωρίς όρια, χωρίς ηθική πυξίδα. Όταν η φροντίδα ανατίθεται απλώς σε τρίτους, χωρίς παιδαγωγική σχέση, το αποτέλεσμα είναι κοινωνικά ακάλυπτοι άνθρωποι.

Και μέσα σε όλα αυτά, η ελληνική κοινωνία προσπαθεί να ερμηνεύσει τη βία με εργαλείο την τηλεόραση. Ένα μέσο που, στην Ελλάδα, δεν πρόσφερε, ούτε γνώση ούτε ουσιαστική ψυχαγωγία. Ένα σύστημα που απευθύνεται στα χαμηλά ένστικτα, προωθεί την ευτέλεια, την αποβλάκωση και το εύκολο κέρδος.

Δεν είναι τυχαίο ότι άνθρωποι που σέβονται τον εαυτό τους αποφεύγουν τη συστηματική τηλεοπτική έκθεση. Η τηλεόραση εδώ δεν μορφώνει. Ευτελίζει.

Σε μια χώρα όπου μεγάλα τμήματα του πληθυσμού μεγάλωσαν χωρίς πολιτική σκέψη, χωρίς γνώση, χωρίς ιστορική και κοινωνική κατανόηση, η βία δεν είναι ατύχημα. Είναι αναμενόμενη. Όταν δεν ξέρεις, δεν σκέφτεσαι. Και όταν δεν σκέφτεσαι, αντιδράς με ένστικτο. Έτσι εξηγείται και η άνοδος του φασισμού, οι ψευτοτσαμπουκάδες, η λατρεία της δύναμης. Το σκοτάδι δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Καλλιεργείται.

Φοβάμαι ότι η βία θα απλωθεί περισσότερο. Γιατί σε μια κοινωνία χρεοκοπημένη όχι μόνο οικονομικά αλλά και ηθικά, η βία παρουσιάζεται ως λύση. Ως διέξοδος. Και όταν θέλεις να επιβάλεις έναν κόσμο απόλυτου ανταγωνισμού, νεοφιλελευθερισμού και αριβισμού, πρέπει πρώτα να κανονικοποιήσεις την καθαρματοσύνη. Να κάνεις τον άνθρωπο αναλώσιμο. Να κάνεις το κράτος αόρατο για τους αδύναμους και πανταχού παρόν για τους ισχυρούς.

Και τότε, κανείς δεν δικαιούται να παριστάνει τον έκπληκτο.

Υ.Γ1. Η βία που πρέπει να καταδικαστεί αλλά κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να την καταδικάσει είναι η βία της αδιαφορίας.
Η βία της αδιαφορίας.

Υ.Γ2. Τα πρόσφατα περιστατικά ακραίας βίας μεταξύ ανηλίκων σε Σέρρες, Άγιο Παντελεήμονα, Πάτρα και Πύργο επιβεβαιώνουν μια ανησυχητική διαπίστωση των ειδικών: η ανήλικη παραβατικότητα έχει κλιμακωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο ως προς τη βιαιότητα όσο και ως προς την απουσία ενσυναίσθησης, με χαρακτηριστικό στοιχείο πλέον και τον δημόσιο εξευτελισμό των θυμάτων μέσω οπτικού υλικού στα κοινωνικά δίκτυα.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Όλοι υπολογίζουν την Καρυστιανού αλλά κάποιοι τη φοβούνται – Πόσο επηρεάζει τα κόμματα η κίνησή της