Αφιέρωμα του Guardian στο θρυλικό καφενείο «Μουριά» που ήπιε καφέ και τσίπουρο όλη η Αθήνα – Έκλεισε μετά από 111 χρόνια

Το τελευταίο Σαββατοκύριακο

«Μόνο τα Σάββατα είναι διαφορετικά», λέει η κόρη του Χρήστου Βανά, Αρετή, καπνίζοντας ένα Καρέλια, το χαρακτηριστικό ελληνικό τσιγάρο που, όπως και η «Μουριά», υπάρχει εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Από τις 5 το πρωί βρίσκεται εδώ και σερβίρει τσίπουρο και άλλα ποτά στους μικροπωλητές της σαββατιάτικης λαϊκής αγοράς στην οδό Καλλιδρομίου, έξω από το καφενείο.

Αυτό το Σαββατοκύριακο, όμως, ήταν το τελευταίο του κυρίου Χρήστου στον χώρο. Μετά από έναν αποχαιρετισμό που αναμένεται να κρατήσει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής (01.11.2026), οι μεγάλες σιδερένιες πόρτες του καφενείου θα κλείσουν οριστικά, όταν και οι τελευταίοι θαμώνες θα αποχωρήσουν από το ιστορικό στέκι με το χαρακτηριστικό ψηφιδωτό δάπεδο.

Έτσι ολοκληρώνεται μια ιστορία που άρχισε το περασμένο καλοκαίρι, όταν έληξε το μισθωτήριο συμβόλαιο του καταστήματος.

«Άλλη μια αλλαγή για μια Ελλάδα που πεθαίνει μπροστά στα μάτια μας»

«Θα είναι σαν να πέθανε ένας φίλος», λέει με αναστεναγμό ο Νώντας Παπαγιάννης, συνταξιούχος δικηγόρος που επισκέπτεται το καφενείο εδώ και 20 χρόνια. «Είναι άλλη μια αλλαγή για τα Εξάρχεια, αλλά και άλλη μια απώλεια για μια Ελλάδα που πεθαίνει μπροστά στα μάτια μας».

Ο Παπαγιάννης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη γειτονιά που εδώ και χρόνια θεωρείται το επίκεντρο της αθηναϊκής αντικουλτούρας. Ο γαλανομάτης εβδομηντάρης έχει διατηρήσει και ο ίδιος τη δική του καθημερινή συνήθεια, επισκεπτόμενος το αγαπημένο του καφενείο «τουλάχιστον τέσσερις φορές την εβδομάδα», συνήθως μέσα στην πρώτη ώρα μετά το μεσημέρι.

Ένας ακόμη πιστός θαμώνας είναι ο 83χρονος ηθοποιός Στέλιος Γούτης, ο οποίος υπηρέτησε το θέατρο για περισσότερες από έξι δεκαετίες. Έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από τον τηλεοπτικό του ρόλο ως παπα-Τριαντάφυλλος, ενός ιερέα που δεν έλεγε όχι σε ένα-δυο ποτηράκια, στη σειρά «Το Καφέ της Χαράς».

Ο ίδιος μιλά με ενθουσιασμό για την «ηρεμιστική επίδραση» που έχουν τα παραδοσιακά καφενεία και οι ταβέρνες, τα οποία έχουν διαδραματίσει τόσο σημαντικό ρόλο στη ζωή των Ελλήνων.

«Μια επίσκεψη εδώ είναι ο δρόμος προς τη χαλάρωση», λέει με θεατρικό ύφος, καθισμένος σε ένα από τα μαρμάρινα τραπέζια της «Μουριάς».

«Περνάς μετά τη δουλειά. Πίνεις ένα ή δύο τσίπουρα, συναντάς φίλους, είτε έχεις κανονίσει να τους δεις είτε όχι, και όλες οι πιέσεις της καθημερινότητας εξαφανίζονται. Είναι ένα είδος ψυχοθεραπείας. Όταν κλείσει, θα το θυμόμαστε ως μια ανάμνηση όμορφων εποχών, ακόμη κι αν η απώλεια θα είναι μεγάλη».

Η προσπάθεια να χαρακτηριστεί διατηρητέο

Και οι δύο άνδρες συγκαταλέγονταν στους 7.500 ανθρώπους που υπέγραψαν διαδικτυακή καμπάνια, με την οποία ζητούσαν από το υπουργείο Πολιτισμού να αναγνωρίσει το καφενείο ως προστατευόμενο στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η κινητοποίηση ξεκίνησε όταν οι ιδιοκτήτες του κτιρίου ανακοίνωσαν ότι δεν προτίθενται να ανανεώσουν τη μίσθωση του καταστήματος, σε μια περιοχή που αλλάζει γρήγορα, καθώς η διαδικασία του ‘εξευγενισμού’ μεταμορφώνει σταδιακά τον χαρακτήρα των Εξαρχείων.

Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υποστήριζαν ότι η «Μουριά» δεν ήταν απλώς ακόμα ένα καφενείο, αλλά ένας χώρος με ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική σημασία για την Αθήνα.

Έτσι, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία συνάντησης των Εξαρχείων ετοιμάζεται να περάσει στην ιστορία, αφήνοντας πίσω του δεκαετίες συζητήσεων, γνωριμιών, πολιτικών αντιπαραθέσεων και καθημερινών συναντήσεων που αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της γειτονιάς».