«Κόκκινος συναγερμός» για τον πληθωρισμό - Τα σχέδια για τη συγκράτησή του

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης μετά τα στοιχεία που έδειξαν τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή να σκαρφαλώνει πάνω από το 5%. Αύξηση ήταν αναμενόμενη, όμως όχι τέτοιου μεγέθους. Η επιτάχυνση αιφνιδίασε αρνητικά τα αρμόδια υπουργεία και ανατρέπει τους υπολογισμούς για το υπόλοιπο της χρονιάς.

Όπως αναφέρει το thetoc.gr, ενδεικτικό της αλλαγής κλίματος είναι ότι ήδη στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, που κατατίθεται αύριο στη Βουλή, ο πήχης για τον φετινό πληθωρισμό αναθεωρείται προς τα πάνω. Τοποθετείται πλέον κάπου ανάμεσα στο 3,6% και το 3,8%. Η πρόβλεψη αυτή, ωστόσο, διαμορφώθηκε πριν από την τελευταία "έκρηξη" του δείκτη. Αρμόδιοι παράγοντες παραδέχονται ότι ακόμη και ο αναθεωρημένος στόχος κινδυνεύει να αποδειχθεί συντηρητικός.

"Ενεργειακός πληθωρισμός", αλλά με κίνδυνο διάχυσης

Στο οικονομικό επιτελείο η κυρίαρχη ανάγνωση είναι ότι πρόκειται για έναν κατά βάση "ενεργειακό πληθωρισμό". Η άνοδος, δηλαδή, τροφοδοτείται κυρίως από τα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα και όχι από μια γενικευμένη πίεση στη ζήτηση. Η διάγνωση αυτή αφήνει περιθώριο αισιοδοξίας ότι, αν εκτονωθούν οι ενεργειακές τιμές, θα αποκλιμακωθεί και ο δείκτης.

Τα ίδια στελέχη, όμως, δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους για το ενδεχόμενο γενίκευσης του κύματος ανατιμήσεων. Η ενέργεια αποτελεί κόστος για κάθε στάδιο παραγωγής και διανομής. Όσο περισσότερο διαρκεί η πίεση, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να περάσει στις τιμές βασικών αγαθών και υπηρεσιών. Τότε ο πληθωρισμός κινδυνεύει να "εγκατασταθεί" στην οικονομία.

Οι πρώτες ενδείξεις ήδη υπάρχουν. Προειδοποιήσεις για επερχόμενες ανατιμήσεις έρχονται από βασικούς βιομηχανικούς κλάδους, με κεντρικό αυτόν της γαλακτοβιομηχανίας. Ο κλάδος επικαλείται το αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος και τις πιέσεις στις πρώτες ύλες. Η εξέλιξη αυτή ανησυχεί ιδιαίτερα την κυβέρνηση, καθώς τα γαλακτοκομικά είναι προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης με μεγάλο βάρος στο καλάθι των νοικοκυριών.

Αρνητικό ξεκίνημα για τον Οκτώβριο

Τα πρώτα σημάδια του Οκτωβρίου δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Η τιμή της αμόλυβδης παραμένει στα ύψη. Η αυξημένη επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης δεν έχει κάνει τη διαφορά που αναμενόταν στην αντλία. Παράλληλα, οι μεγάλες αυξήσεις που ανακοίνωσαν οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας στα πράσινα τιμολόγια αναμένεται να "στοιχίσουν" στον δείκτη και τον Οκτώβριο. Έτσι η ενεργειακή συνιστώσα θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα.

Τα τρία "όπλα" της κυβέρνησης

Με αυτά τα δεδομένα, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται μια σειρά παρεμβάσεων για να συγκρατήσει τις τιμές και να περιορίσει την πίεση στα νοικοκυριά ενόψει του χειμώνα.

Πρώτον, οριζόντια επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης. Στόχος είναι να συγκρατηθεί η τιμή στα 1,7 ευρώ το λίτρο, ώστε να μην εκτιναχθεί το κόστος θέρμανσης με την έναρξη της περιόδου διάθεσης. Το μέτρο, ωστόσο, δεν αναμένεται να φέρει ελάφρυνση στον πληθωρισμό. Η τιμή των 1,7 ευρώ είναι ήδη αυτή που λαμβάνεται υπόψη σήμερα για τον υπολογισμό του δείκτη τιμών καταναλωτή. Η επιδότηση, επομένως, λειτουργεί ως "ανάχωμα" απέναντι σε νέα άνοδο και όχι ως παράγοντας αποκλιμάκωσης του δείκτη.

Δεύτερον, παράταση των μειωμένων τιμών στα σούπερ μάρκετ. Βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με την αγορά ώστε το μέτρο των μειωμένων τιμών στα σούπερ μάρκετ να παραταθεί μέχρι το τέλος του έτους. Η κυβέρνηση θεωρεί κρίσιμη τη διατήρησή του σε μια περίοδο όπου βιομηχανικοί κλάδοι, με πρώτη τη γαλακτοβιομηχανία, προαναγγέλλουν ανατιμήσεις.

Τρίτον, "χριστουγεννιάτικο καλάθι" σε χαμηλές τιμές. Το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να δημιουργηθεί ένα καλάθι με προϊόντα που παρουσιάζουν αυξημένο όγκο πωλήσεων κατά τις εορτές των Χριστουγέννων, τα οποία θα διατίθενται σε χαμηλές τιμές. Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση θέλει να "θωρακίσει" την περίοδο της υψηλότερης καταναλωτικής δαπάνης της χρονιάς. Παράλληλα, θέλει να αποτρέψει ένα εορταστικό κύμα ανατιμήσεων που θα επιβάρυνε περαιτέρω τον δείκτη στο κρίσιμο τελευταίο τρίμηνο.

Το σενάριο του 4% και ο λογαριασμός για τις συντάξεις

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά το τελευταίο τρίμηνο της χρονιάς. Αν ο πληθωρισμός παραμείνει αυξημένος μέχρι τον Δεκέμβριο, δεν αποκλείεται πλέον ο μέσος ετήσιος δείκτης να φτάσει και το 4%. Ένα τέτοιο σενάριο θα είχε διπλό κόστος.

Πρώτον, για τους περισσότερους πολίτες θα σήμαινε απώλεια εισοδήματος σε πραγματικούς όρους, καθώς οι αυξήσεις σε μισθούς και εισοδήματα δεν θα αρκούσαν για να καλύψουν την άνοδο του κόστους ζωής.

Δεύτερον, θα δημιουργούσε για το κράτος υποχρέωση να δώσει μεγαλύτερες αυξήσεις στους συνταξιούχους. Η ετήσια αναπροσαρμογή των συντάξεων συνδέεται με την πορεία του πληθωρισμού και της ανάπτυξης. Αυτή τη στιγμή το κυρίαρχο σενάριο προβλέπει αύξηση 2,8% από την αρχή του νέου έτους. Ένας υψηλότερος μέσος πληθωρισμός θα ανέβαζε το ποσοστό αυτό, με αντίστοιχη επιβάρυνση για τον προϋπολογισμό.

Έτσι, το οικονομικό επιτελείο καλείται να κινηθεί σε τεντωμένο σχοινί. Από τη μία πρέπει να ανακόψει την ανοδική πορεία των τιμών πριν αυτή γενικευτεί. Από την άλλη πρέπει να διαχειριστεί τις δημοσιονομικές συνέπειες ενός πληθωρισμού που αποδεικνύεται πιο επίμονος απ' ό,τι υπολόγιζε μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Αλέξης Τσίπρας: «Η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι εμπόρευμα» – Παρέμβαση για το Γεντί Κουλέ