Επιστήμονες ανακάλυψαν γιατί η Σελήνη είναι «διπρόσωπη», νέα στοιχεία φωτίζουν τη σκοτεινή πλευρά της

Γιατί η μία πλευρά της Σελήνης είναι τόσο διαφορετική από την άλλη - Πιθανή αναδιάταξη του μανδύα της Σελήνης - Ένα νέο «κλειδί» για την ιστορία των πλανητών

Επιστήμονες εκτιμούν ότι έκαναν ένα καθοριστικό βήμα προς την επίλυση ενός μυστηρίου δεκαετιών γύρω από την άνιση μορφολογία της Σελήνης.

Νέα ανάλυση σκόνης που συλλέχθηκε από τη μακρινή πλευρά του φεγγαριού δείχνει έντονα χημικά ίχνη ενός βίαιου διαστημικού χτυπήματος, το οποίο φαίνεται πως αναδιαμόρφωσε τη Σελήνη όχι μόνο επιφανειακά, αλλά και σε βάθος, σύμφωνα με ερευνητές της Chinese Academy of Sciences.

Τα ευρήματα βασίζονται σε δείγματα που επέστρεψε στη Γη το 2024 η κινεζική αποστολή Chang’e-6 και ενισχύουν την άποψη ότι αρχαίες κοσμικές συγκρούσεις έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εσωτερικής δομής της Σελήνης.

Γιατί η μία πλευρά της Σελήνης είναι τόσο διαφορετική από την άλλη

Από το 1959, όταν το σοβιετικό διαστημόπλοιο Luna 3 κατέγραψε για πρώτη φορά εικόνες της «αθέατης» πλευράς της Σελήνης, οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί οι δύο ημισφαίριες διαφέρουν τόσο έντονα.

Η ορατή πλευρά διαθέτει εκτεταμένες πεδιάδες λάβας, ενώ η μακρινή πλευρά κυριαρχείται από κρατήρες και ανώμαλο ανάγλυφο.

Ωστόσο, για δεκαετίες έλειπαν φυσικά δείγματα από τη μακρινή πλευρά, αφήνοντας τα περισσότερα σενάρια χωρίς άμεση απόδειξη. Αυτό το κενό καλύφθηκε όταν η Chang’e-6 επέστρεψε με σκόνη από τη λεκάνη South Pole–Aitken, έναν τεράστιο κρατήρα που καλύπτει σχεδόν το ένα τέταρτο της σεληνιακής επιφάνειας και θεωρείται προϊόν της μεγαλύτερης σύγκρουσης στο Ηλιακό Σύστημα.

Ισοτοπικές διαφορές που δεν εξηγούνται αλλιώς

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Χενγκ-Τσι Τιαν, ανέλυσε ισότοπα καλίου και σιδήρου στα δείγματα της μακρινής πλευράς και τα συνέκρινε με υλικό από την κοντινή πλευρά, που είχε συλλεχθεί στο παρελθόν από τις αποστολές Apollo και την κινεζική Chang’e-5.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, έδειξαν σαφή υπεροχή βαρέων ισοτόπων στη μακρινή πλευρά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μια τέτοια χημική υπογραφή δεν μπορεί να εξηγηθεί από συνηθισμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι η σύγκρουση που δημιούργησε τη λεκάνη South Pole–Aitken παρήγαγε ακραίες θερμοκρασίες, προκαλώντας την εξάτμιση των ελαφρύτερων ισοτόπων και αφήνοντας πίσω ένα «βαρύτερο» χημικό αποτύπωμα.

Πιθανή αναδιάταξη του μανδύα της Σελήνης

Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης είναι ότι οι συνέπειες της σύγκρουσης φαίνεται να έφτασαν βαθιά στο εσωτερικό της Σελήνης. Τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα ισότοπα καλίου της μακρινής πλευράς προέρχονται από διαφορετική πηγή μανδύα σε σχέση με εκείνα της κοντινής πλευράς.Αυτό ενισχύει το σενάριο ότι ο μετεωρίτης διείσδυσε όχι μόνο στον φλοιό αλλά και στον μανδύα, προκαλώντας εκτεταμένη τήξη και χημική ανακατανομή, τα ίχνη της οποίας παραμένουν ορατά μέχρι σήμερα.