Ενημερωτικό άρθρο του γνωστού διεθνούς φήμης Λαμιώτη χειρουργού ορθοπεδικού Δρ Νικόλαου Χριστοδούλου, Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών, τ. Επιμ. Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου A-PARE στο Παρίσι - Γαλλία, τ. Διευθυντή της Ορθοπεδικής Κλινικής του Νοσοκομείου Καρπενησίου, Διευθυντή Ορθοπεδικής Κλινικής στον Όμιλο Ιατρικού Αθηνών - Ιατρικό Ψυχικού.
Α' Ιατρείο Άντερσεν 1 Νέο Ψυχικό, τηλ. 2106974250
Β' Ιατρείο Πανουργιά 23, Λαμία, τηλ. 2231021080, 6985575266
Email: [email protected], Website: www.christodoulou-n.gr
Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες πόνου και λειτουργικού περιορισμού, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Όταν οι συντηρητικές θεραπείες δεν επαρκούν, η μερική ή η ολική αρθροπλαστική γόνατος αποτελούν μια αξιόπιστη και αποτελεσματική λύση.
Στη σύγχρονη χειρουργική του γόνατος με την βοήθεια και της τεχνικής νοημοσύνης (ΑΙ) εφαρμόζονται πλέον εξατομικευμένες τεχνικές που αξιοποιούν την τεχνολογία της τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης και των ειδικών χειρουργικών εκμαγείων, προσφέροντας υψηλή ακρίβεια στον προεγχειρητικό σχεδιασμό και στην τοποθέτηση των εμφυτευμάτων όπως και σύγχρονη τεχνική με την βοήθεια συστημάτων πλοήγησης (Navigation) εναλλακτικά στην αρθροπλαστική με «ρομποτική υποβοήθηση» η οποία όμως είναι πιο χρονοβόρα χειρουργικά, πιο πολύπλοκη και απαιτεί σταθεροποίηση των εξαρτημάτων με βίδες διεγχειρητικά στα οστά του μηρού και της κνήμης.
Α' Εξατομικευμένη αρθροπλαστική με 3D εκτύπωση
Με βάση ειδική προεγχειρητική αξονική ή μαγνητική τομογραφία, δημιουργείται ψηφιακό τρισδιάστατο μοντέλο του γόνατος του κάθε ασθενούς. Από αυτό προκύπτουν εξατομικευμένα εκμαγεία και χειρουργικοί οδηγοί σχεδιασμένοι αποκλειστικά για τη συγκεκριμένη ανατομία και τις παραμορφώσεις της άρθρωσης του κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Η μέθοδος αυτή επιτρέπει την ακριβή διόρθωση του μηχανικού άξονα του κάτω άκρου και τη σωστή τοποθέτηση των εμφυτευμάτων χωρίς την ανάγκη εκτεταμένων ενδομυελικών οδηγών που χρησιμοποιούνται στις κλασικές τεχνικές. Παράλληλα, συμβάλλει στη μείωση της χειρουργικής επιβάρυνσης και στη βελτιστοποίηση του λειτουργικού αποτελέσματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις διατηρούνται σημαντικές ανατομικές δομές, όπως ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος και ο ιγνυακός τένοντας, με στόχο τη διατήρηση της φυσιολογικής κινηματικής του γόνατος, της σταθερότητας και της ιδιοδεκτικότητας κατά τη βάδιση.
Ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση.
Η χειρουργική τομή είναι μικρή αλλά προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς, με ιδιαίτερη μέριμνα για τον περιορισμό του τραυματισμού των μαλακών μορίων και του τετρακεφάλου μυός. Σε απαιτητικές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα εργαλεία ελάχιστης επεμβατικότητας, που διευκολύνουν την επέμβαση χωρίς να επηρεάζουν την ακρίβεια του αποτελέσματος.
Με τις σύγχρονες τεχνικές αρθροπλαστικής γόνατος, η διάρκεια της κύριας επέμβασης είναι συνήθως μικρότερη της μίας ώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται υπαραχνοειδής (ραχιαία) αναισθησία αντί γενικής αναισθησίας.
Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να κινητοποιηθούν και να βαδίσουν με πλήρη φόρτιση του σκέλους μέσα στις πρώτες ώρες μετά το χειρουργείο, ενώ η έξοδος από την κλινική πραγματοποιείται συνήθως εντός μίας έως δύο ημερών. Οι σύγχρονες τεχνολογίες και η εξατομικευμένη προσέγγιση δίνουν σήμερα τη δυνατότητα για μεγαλύτερη ακρίβεια, ταχύτερη αποκατάσταση και βελτιωμένη λειτουργικότητα, προσφέροντας στους ασθενείς καλύτερη ποιότητα ζωής και ασφαλέστερη επιστροφή στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Η επιτυχία μιας αρθροπλαστικής μέχρι τώρα δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία που χρησιμοποιείται, αλλά και από την εμπειρία, την εκπαίδευση και τη χειρουργική επιδεξιότητα του ορθοπεδικού χειρουργού.
Β' Το σύστημα ψηφιακής πλοήγησης PERSEUS
Μία ακόμη σύγχρονη τεχνολογία που χρησιμοποιείται στην κλινική μας στις αρθροπλαστικές γόνατος είναι το σύστημα ψηφιακής πλοήγησης PERSEUS. Πρόκειται για ένα μικρό σύστημα καθοδήγησης που λειτουργεί με τεχνολογία Bluetooth και ειδικού προγράμματος σε υπολογιστή και βοηθά στον ακριβή υπολογισμό του μηχανικού άξονα του σκέλους και στη σωστή τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.
Η τεχνολογία αυτή λειτουργεί ως ένα είδος «GPS» για τον χειρουργό, χωρίς να απαιτείται τραυματισμός του ενδομυελικού αυλού του μηριαίου οστού ή της κνήμης. Με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού προσδιορίζεται το κέντρο περιστροφής του ισχίου και η ευθυγράμμιση του σκέλους, ώστε να επιτυγχάνεται ακριβής τοποθέτηση των εμφυτευμάτων και ομοιόμορφη κατανομή των φορτίσεων.
Το σύστημα χρησιμοποιείται είτε αυτόνομα είτε σε συνδυασμό με τις εξατομικευμένες τεχνικές 3D σχεδιασμού, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Γ' Μερική αρθροπλαστική κυρίως για έσω διαμέρισμα του γόνατος με κινητό ένθετο – τεχνητό μηνίσκο
Εφαρμόζεται με ελάχιστης επεμβατικότητας τεχνική (Minimally invasive Surgery – MIS) με αναισθησία μόνον στα κάτω άκρα (υπαραχνοειδή), με τον ασθενή να ακούει μουσική ή να συζητά με τον γιατρό, χωρίς μετάγγιση αίματος, και με μικρή τομή σε περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας ή νέκρωσης του μηριαίου κονδύλου, κυρίως για το έσω διαμέρισμα, με χρήση νέου κινητού ένθετου πολυαιθυλενίου – κινητού «μηνίσκου» και με διατήρηση και των δύο χιαστών συνδέσμων, του ιγνυακού τένοντα και των πλαγίων συνδέσμων. Άμεση έγερση και βάδιση, νοσηλεία συνήθως μόνον μίας ημέρας.
Δ' Μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική για την επιγονατιδομηριαία άρθρωση
Για επιλεγμένους ασθενείς με εντοπισμένη φθορά στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση εφαρμόζουμε την μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης.
Πρόκειται για μία λιγότερο επεμβατική επέμβαση που διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα φυσιολογικά ανατομικά στοιχεία του γόνατος με νοσηλεία ολίγων ωρών ή μιας ημέρας. Σε περίπτωση εξέλιξης της αρθρίτιδας στα υπόλοιπα διαμερίσματα της άρθρωσης, μπορεί στο μέλλον να μετατραπεί σε ολική αρθροπλαστική γόνατος, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.
Ε' Συντηρητικές θεραπείες πριν από την αρθροπλαστική
Στους νεότερους ασθενείς και στα αρχικά στάδια της οστεοαρθρίτιδας, στόχος είναι η καθυστέρηση ή ακόμη και η αποφυγή της μερικής ή ολικής αρθροπλαστικής μέσω συντηρητικών μεθόδων θεραπείας.
Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- απώλεια σωματικού βάρους,
- εξειδικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης,
- φυσικοθεραπεία,
- υδροθεραπεία και θεραπευτική άσκηση σε πισίνα,
- ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος, N – STRIDE (autologous protein solution - APS) με αντιφλεγμονώδεις κυτοκίνες και αναβολικούς αυξητικούς παράγοντες του αίματος,
- χρήση αντικραδασμικών πελμάτων και τροποποίηση καθημερινών δραστηριοτήτων
Ανάλογα με τη βαρύτητα και την εντόπιση της βλάβης, μπορούν να εφαρμοστούν και άλλες χειρουργικές τεχνικές, όπως:
- αρθροσκοπικές επεμβάσεις,
- χονδρομεταμόσχευση,
- διορθωτικές οστεοτομίες,
- επεμβάσεις ευθυγράμμισης του εκτατικού μηχανισμού του γόνατος.
Περισσότερα ενημερωτικά άρθρα του κ. Χριστοδούλου στην ιστοσελίδα www.christodoulou-n.gr
Δείτε βίντεο χειρουργημένου ασθενή μας με την μέθοδο της τρισδιάστατης εκτύπωσης του γόνατος:
