Η σχέση του Βούλγαρου ηγεμόνα Σαμουήλ με τη Λαμία και τη Φθιώτιδα

Τις τελευταίες ημέρες ο ηγεμόνας των Βουλγάρων έγινε γνωστός από τη συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας για την επιστροφή των λειψάνων του Σαμουήλ με αντάλλαγμα τα 48 κειμήλια ανεκτίμητης πολιτιστικής, πνευματικής, αλλά και συναισθηματικής αξίας. που θα επιστρέψουν στην Ελλάδα.

Ο εκπαιδευτικός Τάκης Ευθυμίου με ανάρτησή του αποκαλύπτει τη διαδρομή των λειψάνων του Βούλγαρου ηγεμόνα, αλλά και ποια είναι η σχέση του Σαμουήλ με τη Λαμία και τη Φθιώτιδα.

«Ο Σαμουήλ, ένας από τους σημαντικότερους ηγεμόνες του μεσαιωνικού βουλγαρικού κράτους, πέθανε το 1014, λίγους μήνες μετά τη μάχη του Κλειδίου.

Σύμφωνα με την αρχαιολογική παράδοση, τάφηκε στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στο ομώνυμο νησί της Μικρής Πρέσπας, όπου βρισκόταν σημαντικό κέντρο της εξουσίας του.

Για σχεδόν δέκα αιώνες ο τάφος παρέμεινε κρυμμένος. Το 1965, κατά τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος εντόπισε τέσσερις σαρκοφάγους. Σε μία από αυτές βρέθηκε ανδρικός σκελετός, το κρανίο του οποίου διατηρήθηκε σε καλή κατάσταση. Με βάση τα αρχαιολογικά, ιστορικά και ανθρωπολογικά στοιχεία, τα λείψανα αποδόθηκαν στον τσάρο Σαμουήλ.

Από την Πρέσπα τα λείψανα μεταφέρθηκαν για μελέτη και φύλαξη στη Θεσσαλονίκη και παρέμειναν επί δεκαετίες στην Ελλάδα. Το κρανίο αποτέλεσε αντικείμενο ανθρωπολογικής έρευνας και χρησιμοποιήθηκε ακόμη και για την ανακατασκευή του προσώπου του Σαμουήλ.

Η ιστορία τους απέκτησε νέα διάσταση το 2026, όταν Ελλάδα και Βουλγαρία συμφώνησαν στην επιστροφή των λειψάνων στη Βουλγαρία, στο πλαίσιο ευρύτερης συμφωνίας για την επιστροφή 48 ελληνικών εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Έτσι, ύστερα από περισσότερο από έναν αιώνα από τον θάνατό του και μετά από περίπου δέκα αιώνες από την ταφή του, τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ ακολούθησαν μια μοναδική ιστορική διαδρομή: από την Πρέσπα του 11ου αιώνα, στην αρχαιολογική ανακάλυψη του 20ού αιώνα και, τελικά, στην επιστροφή τους στη Βουλγαρία τον 21ο αιώνα.

Ο Σαμουήλ και η μάχη του Σπερχειού — Μια ιδιαίτερη σχέση με τη Φθιώτιδα

Για τους Φθιωτείς, η ιστορία των λειψάνων του Σαμουήλ έχει μια ξεχωριστή διάσταση, καθώς ο ίδιος ο Βούλγαρος ηγεμόνας συνδέθηκε με έναν από τους σημαντικότερους πολεμικούς σταθμούς της ιστορίας της περιοχής.

Στις όχθες του Σπερχειού, ο στρατός του Σαμουήλ βρέθηκε αντιμέτωπος με τις βυζαντινές δυνάμεις του στρατηγού Νικηφόρου Ουρανού. Η μάχη, που συνήθως χρονολογείται στο 997 μ.Χ., κατέληξε σε συντριπτική ήττα των Βουλγάρων.

Ο Σπερχειός, φουσκωμένος από τις βροχές, έμοιαζε να αποτελεί φυσικό οχυρό για τον στρατό του Σαμουήλ. Ο Ουρανός όμως εντόπισε σημείο όπου μπορούσε να περάσει τον ποταμό και, μέσα στη νύχτα, πέρασε τις βυζαντινές δυνάμεις στην απέναντι όχθη.

Η αιφνιδιαστική επίθεση διέλυσε το βουλγαρικό στρατόπεδο. Ο ίδιος ο Σαμουήλ τραυματίστηκε και, σύμφωνα με την αφήγηση του Ιωάννη Σκυλίτζη, κατόρθωσε μαζί με τον γιο του Γαβριήλ Ρωμανό να διαφύγει προσποιούμενος τον νεκρό και κρυμμένος ανάμεσα στα πτώματα των στρατιωτών του.

Έτσι, ο Σπερχειός δεν αποτελεί απλώς έναν τόπο μιας παλιάς βυζαντινοβουλγαρικής σύγκρουσης. Είναι ο τόπος όπου ο Σαμουήλ γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες ήττες της ζωής του, τραυματίστηκε και, σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, σώθηκε χάρη σε μια πράξη απελπισμένης επινοητικότητας.

Από τις όχθες αυτού του ποταμού ξεκίνησε η δύσκολη υποχώρησή του προς τον βορρά, ενώ η ιστορία του θα συνεχιζόταν για ακόμη δεκαεπτά χρόνια, μέχρι τον θάνατό του το 1014.

Γι’ αυτό και η σημερινή διαδρομή των λειψάνων που αποδίδονται στον Σαμουήλ αποκτά για τη Φθιώτιδα έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: ο άνθρωπος του οποίου τα λείψανα ανακαλύφθηκαν αιώνες αργότερα στις Πρέσπες είχε κάποτε βρεθεί εδώ, στον Σπερχειό, αντιμέτωπος με τον βυζαντινό στρατό.

Ο Σπερχειός έγινε ένας από τους τόπους της ζωής του, η Πρέσπα έγινε ο τόπος της τελευταίας του κατοικίας».

Με σχόλιο στην παραπάνω ανάρτηση το Τάκη Ευθυμίου, ο Κώστας Κατσαούνης δίνει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το σημείο του Σπερχειού που έγινε η μάχη και την τύχη των ηττημένων Βουλγάρων.

Πιο συγκεκριμένα αναφέρει:

«Η μάχη του Σπερχειού το 997 μ. Χ., όπου ο Νικηφόρος Ουρανός, συνέτριψε του Βούλγαρους, πραγματοποιήθηκε μεταξύ των χωριών Παλιουρίου Μακρακώμης Δυτικής Φθιώτιδας και μέχρι της νέας γέφυρας Λουτρών Υπάτης, στο ύψος του Λιανοκλαδίου Λαμίας, με κύρια προσπάθεια στο ύψος του χωριού Ροδωνιά (Λάλα παλαιότερα) Υπάτης (Υπάρχει σχετική πινακίδα στο οδικό δίκτυο Λαμίας - Καρπενησίου, και μνημείο στην κοινότητα Ροδωνιάς Υπάτης).

Στην περιοχή αυτή ο Σπερχειός ποταμός σε πολλά σημεία ανοίγει σε πλάτος που σε ορισμένα σημεία φθάνει τα 150- 200 μέτρα, τα οποία οι ντόπιοι κάτοικοι τα γνωρίζουν και το ποτάμι, παρόλο πλημμυρισμένο,γίνεται βατό!! Όσοι εκ των Βουλγάρων διεσώθησαν έφυγαν νότια προς το σημερινό χωριό Αργυροχώρι Υπάτης, αλλάζοντας και φωνάζοντας, την λέξη "μπουγομήλ", που στα βουλγαρικά μεταφράζεται "Θεέ αγαπητέ", την οποία ονομασία (Μπουγομήλ) είχε το σημερινό χωριό Αργυροχωρι Υπάτης, μέχρι την 10ετια του 1970. Από εκεί οι διασωθέντες Βούλγαροι πέρασαν προς την Οίτη, Βόρεια Βαρδουσια, Τυμφρηστο (Βελούχι), Άγραφα και μέσω τής οροσειράς τής Πίνδου κατέληξαν όσοι τα κατάφεραν στην Βουλγαρια....»

Στη Βουλγαρία επέστρεψαν, με μεγαλειώδη τελετή, τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ μετά τη συμφωνία με την Ελλάδα (ΒΙΝΤΕΟ)

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Σοκ σε Λαμία και Σπερχειάδα: «Έφυγε» ξαφνικά ο ζαχαροπλάστης Γιάννης Χαντζής