«Δεν πρόκειται να ξεκινήσω πόλεμο. Θα τερματίσω κάθε πόλεμο».
Ντ. Τραμπ, 2024
«Θα τους χτυπήσουμε με δύναμη που όμοιά της δεν έχει ξαναδεί κανείς».
Ντ.Τραμπ, 2026
Η παροιμία: «Όταν το σπίτι του γείτονα καίγεται, φέρε νερό για το δικό σου» δεν αποτελεί απλώς λαϊκή προτροπή αυτοπροστασίας. Είναι υπενθύμιση γεωπολιτικής εγρήγορσης. Δεν προτρέπει στην αδιαφορία, επισημαίνει ότι καμία φωτιά δεν μένει για πολύ εντός οικοπέδου.
Στη σημερινή συγκυρία, με τη Μεσόγειο να μετατρέπεται ξανά σε πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων και με το ενδεχόμενο κλιμάκωσης γύρω από το Ιράν να απειλεί ευρύτερη ανάφλεξη, η παροιμία αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Όταν βομβαρδισμοί, αντίποινα και στρατιωτικές κινητοποιήσεις εκδηλώνονται σε μια γεωγραφική ζώνη που γειτνιάζει άμεσα με τον ελληνικό χώρο, δεν πρόκειται για «μακρινές ειδήσεις». Πρόκειται για εξελίξεις που επηρεάζουν τους συσχετισμούς ισχύος, τις ενεργειακές ροές, τις μεταναστευτικές πιέσεις και τις συμμαχικές ισορροπίες.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στο περιθώριο του χάρτη. Είναι μέλος του NATO, ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και φιλοξενεί στρατηγικής σημασίας στρατιωτικές υποδομές, όπως η Ναυτική Βάση της Σούδας. Αυτό σημαίνει ότι, σε περίπτωση γενικευμένης κλιμάκωσης, η χώρα δεν θα είναι απλός παρατηρητής.
Οι διεθνείς δεσμεύσεις και η γεωγραφική της θέση την εντάσσουν αντικειμενικά στο πλέγμα των εξελίξεων. Η φωτιά, συνεπώς, δεν είναι θεωρητική.
Σ' ένα σενάριο ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ή στην Ανατολική Μεσόγειο, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι πολλαπλές:
-ενεργειακή αστάθεια και εκτίναξη τιμών,
-νέες προσφυγικές ροές,
-πίεση στις ελληνοτουρκικές ισορροπίες,
-άμεση ή έμμεση εμπλοκή μέσω παροχής διευκολύνσεων ή επιχειρησιακής υποστήριξης συμμάχων.
Ιστορικά, η Ελλάδα έχει βιώσει τις συνέπειες του να αντιμετωπίζει περιφερειακές συγκρούσεις ως «ξένες υποθέσεις». Από τους Βαλκανικούς Πολέμους έως τις σύγχρονες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η γεωγραφία της δεν της επέτρεψε ποτέ την πολυτέλεια της αδιαφορίας.
Η ουσία της παροιμίας, λοιπόν, δεν είναι ο εγωισμός. Είναι η διορατικότητα. Όταν η γειτονιά φλέγεται, δεν αρκούν οι ηθικές τοποθετήσεις ή οι ρητορικές καταδίκες. Απαιτείται στρατηγική σκέψη, νηφαλιότητα και προετοιμασία.
Υ.Γ.1. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου δέχθηκε επίθεση με drone, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία και η Γερμανία δηλώνουν έτοιμες για εμπλοκή. Η κατάσταση αποκτά ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Παράλληλα, ο σύγχρονος δυτικός κόσμος μοιάζει να ζει σε μια εμφανή αντίφαση: καταγγέλλει την αδικία επιλεκτικά και ανέχεται τη βία όταν αυτή εντάσσεται στο δικό του στρατόπεδο. Σε κοινωνίες όπου ο ατομικισμός και η συσσώρευση πλούτου έχουν αναχθεί σε κυρίαρχες αξίες, η ηθική ευαισθησία συχνά συρρικνώνεται. Πίσω από τη βιτρίνα της ευημερίας, ωστόσο, επεκτείνονται η μοναξιά, η κατάθλιψη και η ψυχική εξάντληση, ενδείξεις μιας κοινωνίας υλικά ισχυρής αλλά εσωτερικά εύθραυστης.
Υ.Γ.2. Η εικόνα του Νετανιάχου και του Τραμπ να πανηγυρίζουν τη δολοφονία του Χαμενεΐ δεν στέλνει καλό μήνυμα στην ανθρωπότητα.
Ο πρώτος που θα έπρεπε να καθαρίσουν οι ΗΠΑ είναι ο Νετανιάχου, για το οποίο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αλλά ο Νετανιάχου συνεχίζει μαζί με τον Τραμπ τις δολοφονίες στο Ιράν, ο οποίος βλέπει 4 εβδομάδες πόλεμο.
Υ.Γ.3. Εάν γίνεται αποδεκτή η λογική του «προληπτικού πολέμου» ως θεμιτή επιλογή, τότε αποδυναμώνεται η επιχειρηματολογία κατά αντίστοιχων ενεργειών σε άλλα μέτωπα, όπως εκείνο της Ουκρανία. Η συνέπεια στο διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να είναι επιλεκτική χωρίς να υπονομεύεται η ίδια η έννοιά του.
Υ.Γ.4. Ο δήμαρχος της Νέα Υόρκη, Ζ. Μαμντάνι, χαρακτήρισε τις επιθέσεις κατά του Ιράν «καταστροφική κλιμάκωση», ενώ ανακοίνωσε ενίσχυση μέτρων ασφαλείας σε ευαίσθητους στόχους της πόλης, γεγονός που υποδηλώνει τον φόβο ευρύτερων επιπτώσεων.