Πώς απαλλοτριώνουν οι Ρώσοι ξενοδοχεία και καταλύματα στην κατεχόμενη Ουκρανία: Ο ξενοδόχος που κέρδισε αποζημίωση $5,1 εκατ.

Μέσα σε μια λιτή δικαστική αίθουσα στη δυτική Ουκρανία, ο γραμματέας κάλεσε την εναγόμενη πλευρά για να ανακοινώσει την ετυμηγoρία. Κανείς δεν απάντησε και πώς να γίνει αυτό, καθώς η εναγόμενη ήταν η Ρωσία.

Έπειτα από 11 μήνες, το δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση 5,1 εκατ. δολαρίων στον 49χρονο Ντένις Κατιούχα, ο οποίος προσέφυγε κατά της Μόσχας για την κατάληψη του ξενοδοχείου του στην Αζοφική Θάλασσα και του διαμερίσματός του στη γειτονική Μελιτόπολη. Βέβαια, από την πλευρά της, η ρωσική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει το ουκρανικό δικαστήριο και ο ίδιος θεωρεί πως οι πιθανότητες να εισπράξει έστω και ένα μικρό ποσό από αυτό που του έχει επιδικαστεί, είναι μηδενικές. Τουλάχιστον σε αυτή τη ζωή.

«Προς το παρόν, είμαι το θύμα. Ένας Δον Κιχώτης που πολεμά ανεμόμυλους», είπε ο 49χρονος, με παράπονο, στο Reuters.

Τα 521 ουκρανικά ξενοδοχεία που χαρακτηρίστηκαν «χωρίς ιδιοκτήτη»

Το ξενοδοχείο Admiral, σύμφωνα με το protothema.gr, είναι ένα από τα εκατοντάδες τουριστικά καταλύματα στην Αζοφική που οι ρωσικές αρχές έχουν καταλάβει ή έχουν βάλει στο στόχαστρό τους από την εισβολή, τον Φεβρουάριο του 2022. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήσε σε ρωσικά και ουκρανικά αρχεία ακινήτων, το Reuters εντόπισε περισσότερα από 7.000 επαγγελματικά και οικιστικά ακίνητα, τα οποία διοίκηση που εγκατέστησε η Μόσχα στην κατεχόμενη περιφέρεια της Ζαπορίζια χαρακτήρισε «χωρίς ιδιοκτήτη». Ανάμεσά τους βρίσκονται 521 ξενοδοχεία και τουριστικά συγκροτήματα.

Τουλάχιστον 77 από αυτά έχουν περάσει, πλέον, υπό ρωσικό έλεγχο, εκ των οποίων 20 βρίσκονται σε κρατικούς φορείς, όπως προκύπτει από τουριστικά και εταιρικά αρχεία.

Η αλλαγή ιδιοκτησίας στην ακτή της Αζοφικής συνδέεται με έναν από τους διακηρυγμένους στόχους του Βλαντίμιρ Πούτιν στην πλήρη εισβολή του στην Ουκρανία: την ενσωμάτωση των κατεχόμενων περιοχών στην, αποκαλούμενη από το Κρεμλίνο, «ρωσική πατρίδα». Μάλιστα, για να «νομιμοποιήσει» τις κινήσεις της, η Μόσχα επικαλείται ιστορικές αξιώσεις επί της Ουκρανίας, τις οποίες, φυσικά, το Κίεβο απορρίπτει.

Σύμφωνα με όσα σχολιάσε η Καρολίνα Χερντ, ερευνήτρια σε θέματα εθνικής ασφάλειας στο Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου στην Ουάσινγκτον, οι κατασχέσεις επιτρέπουν στη Ρωσία να εδραιώσει τον έλεγχό της και να αντλήσει έσοδα για τον πόλεμο.

Από την πλευρά του, το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει τη νέα ρωσική νομοθεσία περί ιδιοκτησίας στα κατεχόμενα σαν ένα «νομικό προπέτασμα» για κλοπή με κρατική κάλυψη, καθώς οι ιδιοκτήτες χάνουν τα δικαιώματά τους εάν δεν αποκτήσουν ρωσική υπηκοότητα. Μάλιστα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τόνισε ότι όποιος το επιθυμούσε, μπορούσε να καταχωρίσει εκ νέου την περιουσία του στο ρωσικό κτηματολόγιο και ότι όσα ακίνητα δεν καταχωρίστηκαν, θεωρήθηκαν «χωρίς ιδιοκτήτη».

«Αυτά είναι έγγραφα από μια ανύπαρκτη χώρα»

Τον Σεπτέμβριο του 2022, ενώ ο Κατιούχα είχε καταφύγει στη Γερμανία, ο πατέρας του τον ενημέρωσε ότι άγνωστοι ένοπλοι είχαν μπει στο Admiral και το είχαν κηρύξει «χωρίς ιδιοκτήτη». Για να το διεκδικήσει, είχε τρεις ημέρες να αποδείξει ότι του ανήκε. Ο πατέρας του, που είχε μείνει πίσω μετά την εισβολή, κατέθεσε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ωστόσο οι κατοχικές αρχές δεν αναγνώριζαν ουκρανικά διαβατήρια ούτε ουκρανικούς τίτλους ιδιοκτησίας. «Αυτά είναι έγγραφα από μια ανύπαρκτη χώρα», φέρονται να του είπαν.

Από τα πρώτα μπανγκαλόου στα 100 δωμάτια

Ο Κατιούχα μεγάλωσε στη Μελιτόπολη, αλλά τις καλύτερες αναμνήσεις του τις είχε από την παραθαλάσσια Κιριλίβκα. Ως παιδί είχε αναπνευστικά προβλήματα που επιδεινώνονταν στο βιομηχανικό περιβάλλον της ενδοχώρας. Επομένως, περνούσε τα καλοκαίρια με τον παππού του στο χωριό, με τον καθαρό αλμυρό αέρα, τη ζεστή θάλασσα και τις παραλίες γεμάτες οικογένειες.

Για χρόνια, έψαχνε το κατάλληλο σημείο για να χτίσει το δικό του ξενοδοχείο. Τον Αύγουστο του 2014 άρχισε να κατασκευάζει μερικά μπανγκαλόου σε μια θαμνώδη έκταση περίπου 15 στρεμμάτων. Με τα χρόνια, το Admiral έφτασε τα 100 δωμάτια, με τρία μπαρ, εστιατόριο, κατάστημα, πισίνα και χώρο με παιχνίδια για παιδιά, ενώ τον χειμώνα έστηνε χριστουγεννιάτικο δέντρο στη χιονισμένη παραλία.

Το 2021, την τελευταία σεζόν πριν από τη ρωσική κατοχή, η Κιριλίβκα υποδέχθηκε δύο εκατομμύρια τουρίστες, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές. Την ίδια χρονιά το Admiral πήρε το τοπικό βραβείο φιλοξενίας. Στο Google εξακολουθεί να έχει βαθμολογία 4,7 στα 5. «Θα ξανάρθουμε!», γράφει ένας επισκέπτης σε πρόσφατη κριτική.

Το ίδιο ξενοδοχείο, με ιστοσελίδα στα ρωσικά

Στις 28 Σεπτεμβρίου 2022, εννέα ημέρες μετά την κατάληψη του Admiral από τους ενόπλους, επιτροπή υπό ρωσικό έλεγχο όρισε νέο ιδιοκτήτη για το ξενοδοχείο και για περισσότερες από 100 άλλες επιχειρήσεις. Στα πρακτικά περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ιατρικά κέντρα, αγροκτήματα, ταχυδρομικές εγκαταστάσεις και ένα εργοστάσιο κονσερβοποιίας, ενώ η ίδια επιτροπή συνεδρίαζε τακτικά, ορίζοντας κάθε φορά νέους ιδιοκτήτες για δεκάδες ακίνητα.

Το Admiral πέρασε στον ρωσικό κρατικό φορέα «Θέρετρα της Περιφέρειας Ζαπορίζια». Τα εταιρικά αρχεία δείχνουν ότι ο φορέας δήλωσε καθαρά έσοδα 65,7 εκατ. ρουβλίων, περίπου 800.000 δολαρίων, το 2023. Έκτοτε δεν έχει δημοσιοποιήσει οικονομικά στοιχεία, ενώ τον Απρίλιο μετονομάστηκε σε «Οργανισμό Ανάπτυξης Επενδύσεων της Περιφέρειας Ζαπορίζια» και δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Από τη Γερμανία, όπου παρέδιδε εξ αποστάσεως μαθήματα για λογαριασμό ουκρανικού πανεπιστημίου στον τομέα της φιλοξενίας, ο Κατιούχα έβλεπε το ξενοδοχείο του μέσα από αναρτήσεις Ρώσων επισκεπτών. Σε ένα βίντεο του 2025, μια γυναίκα έδειχνε το δωμάτιο της οικογένειάς της, την παραλία και τους ανθισμένους κήπους.

Η τουριστική κίνηση παρέμενε, ωστόσο, πολύ χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα. Σχέδιο των ρωσικών αρχών, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο, αναφέρει ότι μόλις 150.000 άνθρωποι ταξίδεψαν στην περιοχή της Αζοφικής το 2025. Ο αριθμός αντιστοιχεί στο 5% των επισκεπτών που είχαν καταγράψει οι ουκρανικές αρχές μόνο στην Κιριλίβκα και στο Μπερντιάνσκ το 2021. Το σχέδιο αποδίδει τη χαμηλή κίνηση στην κακή κατάσταση των ξενοδοχείων, στις ελλείψεις βασικών υποδομών και στις μάχες που εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ο Κατιούχα έλεγε, χαριτολογώντας, ότι τουλάχιστον υπάρχουν κάποιοι που απολαμβάνουν αυτό που είχε χτίσει. Εκείνο που τον αιφνιδίασε ήταν η νέα ιστοσελίδα του Admiral, η οποία ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με τη δική του με μοναδική αλλαγή στη γλώσσα, από τα ουκρανικά στα ρωσικά.

Τρεις χιλιάδες σελίδες, μέχρι και για ένα ανοιχτήρι

Στα μέσα του 2023 άρχισε να καταγράφει τις απώλειές του. Με τη βοήθεια του δικηγόρου του συγκέντρωσε αποδείξεις και τραπεζικά παραστατικά σε ένα τεράστιο υπολογιστικό φύλλο. Ο φάκελος έφτασε τις 3.000 σελίδες. Υπολόγισε τα υλικά και τα μηχανήματα της κατασκευής, αλλά και τι είχε πληρώσει για να εξοπλίσει κάθε δωμάτιο. Ο φούρνος μικροκυμάτων είχε κοστίσει 40 δολάρια, ο πολυέλαιος 41, τα δρύινα κομοδίνα 31 δολάρια το καθένα.

Κανένας εκπρόσωπος της Ρωσίας δεν συμμετείχε στη δικαστική διαδικασία, ενώ ορισμένες συνεδριάσεις καθυστέρησαν λόγω βομβαρδισμών ή αεροπορικών συναγερμών. Στις 30 Απριλίου, ο προεδρεύων δικαστής επιδίκασε στον Κατιούχα 5,1 εκατ. δολάρια, κρίνοντας ότι οι ενέργειες της Ρωσίας συνιστούσαν «de facto απαλλοτρίωση».

Ο Κατιούχα έχει καταθέσει αίτημα και στο Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία, που εδρεύει στη Χάγη και υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μητρώο συγκεντρώνει αποδεικτικά στοιχεία για απώλειες, ζημιές και τραυματισμούς που προκάλεσε ο πόλεμος της Ρωσίας. Περισσότεροι από 195.000 άνθρωποι έχουν ήδη υποβάλει αιτήματα αποζημίωσης και το μητρώο αναμένει να δεχτεί συνολικά έξι έως οκτώ εκατομμύρια αιτήματα. Η βασική λεπτομέρεια είναι πως ο μηχανισμός για την καταβολή των αποζημιώσεων δεν έχει ακόμα συσταθεί, ωστόσο οι αιτούντες - μεταξύ τους και ο 49χρονος ξενοδόχος - ελπίζουν πως από τη δικαστική τους μάχη θα ωφεληθούν, έστω, τα εγγόνια τους...

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Άφησε την 6χρονη κόρη του να κοιμάται μόνη έξω από κατάστημα για να μη χάσει τη θέση του στην ουρά για συλλεκτικές κάρτες Pokémon