Άμεση ανάλυση: Τι σημαίνει η έναρξη των συνομιλιών Ελλάδας-Αιγύπτου για την επέκταση της ΑΟΖ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση του Καΐρου, το οποίο επί χρόνια ασκούσε επιρροή στην ανατολική Λιβύη ώστε να αποτραπεί η επικύρωσή του, αλλά και το ενδεχόμενο οι νέες συνομιλίες να επεκταθούν ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, αγγίζοντας τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Η κοινή απόφαση Αθήνας και Καΐρου να επαναφέρουν στο τραπέζι την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης.

Πέρα από την κοινή απόρριψη των τουρκικών διεκδικήσεων, οι δύο χώρες επιχειρούν να δώσουν μια πρώτη διπλωματική απάντηση στην Άγκυρα, επαναφέροντας μια συζήτηση που είχε παραμείνει ουσιαστικά στάσιμη τα τελευταία χρόνια.

Το ενδιαφέρον, σύμφωνα με το iefimerida.gr, στρέφεται κυρίως ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου τερματίζεται η οριογραμμή της συμφωνίας του 2020. Δυτικά του 26ου μεσημβρινού παραμένει επίσης ένα περιορισμένο τμήμα της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης, ωστόσο η ανατολική επέκταση έχει πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς αγγίζει ευθέως τις τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή της Ρόδου και του Καστελλόριζου.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η Αίγυπτος υπήρξε επί χρόνια ο βασικός εξωτερικός παράγοντας που συγκρατούσε την ηγεσία της ανατολικής Λιβύης από την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Το Κάιρο διατηρούσε στενές πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ενώ η επιρροή του στην ανατολική Λιβύη αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επέτρεπαν να παραμένει σε εκκρεμότητα η κύρωση της συμφωνίας του 2019.

Υπό αυτό το πρίσμα, η εξέλιξη στη Βεγγάζη συνιστά σοβαρό πλήγμα για την αιγυπτιακή διπλωματία. Η λέξη «δυσαρέσκεια» ενδεχομένως να αποτελεί ακόμη και ευγενική περιγραφή της αντίδρασης του Καΐρου, καθώς η απόφαση ελήφθη από μια πολιτική πλευρά της Λιβύης στην οποία η Αίγυπτος είχε επενδύσει επί χρόνια σημαντικό διπλωματικό κεφάλαιο. Η Άγκυρα κατάφερε να αποσπάσει την επικύρωση ενός μνημονίου το οποίο η αιγυπτιακή πλευρά είχε κάθε λόγο να επιθυμεί να παραμείνει χωρίς κοινοβουλευτική κύρωση.

Μια νέα συμφωνία Αθήνας-Καΐρου θα ενίσχυε την ελληνική νομική και διπλωματική θέση απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις

Η απόφαση για συνέχιση των διαβουλεύσεων με την Ελλάδα μπορεί, επομένως, να διαβαστεί και ως μια επικοινωνιακή απάντηση του Καΐρου και της Αθήνας στην τουρκική διπλωματική επιτυχία. Το εάν η αιγυπτιακή αντίδραση θα περιοριστεί σε πολιτικό επίπεδο ή θα μεταφραστεί σε ουσιαστική μετατόπιση της στάσης του Καΐρου στις διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες ζώνες είναι ένα από τα βασικά ζητήματα της επόμενης περιόδου.

Για την Τουρκία, μια ενδεχόμενη επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας ανατολικά του 28ου μεσημβρινού θα αποτελούσε σημαντική εξέλιξη.

Η Άγκυρα, ως γνωστόν, έχει διατυπώσει διεκδικήσεις στην περιοχή, αμφισβητώντας την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Μια νέα συμφωνία Αθήνας και Καΐρου, η οποία θα αναγνώριζε θαλάσσιες ζώνες που παράγονται από τις ελληνικές νησιωτικές ακτές, θα ενίσχυε την ελληνική νομική και διπλωματική θέση απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις.

Ωστόσο, η πολιτική βούληση δεν αρκεί για να οδηγήσει σε συμφωνία. Άλλωστε, το 2020 η Αίγυπτος είχε επιμείνει αρχικά να περιοριστεί η οριοθέτηση μεταξύ 26ου και 28ου μεσημβρινού, αποφεύγοντας την εμπλοκή στις περισσότερο αμφισβητούμενες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου. Χρειάστηκαν επίμονες διαπραγματεύσεις, ακόμη και σε επίπεδο Μητσοτάκη-Σίσι, προκειμένου το Κάιρο να αποδεχθεί τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης της συμφωνίας.

Εξίσου δύσκολη αναμένεται να είναι και η συζήτηση για την ίδια την οριογραμμή. Το βασικό ερώτημα είναι ποια επήρεια θα αναγνωρίσει η Αίγυπτος στα ελληνικά νησιά και ποιο ποσοστό της θαλάσσιας έκτασης που θα προέκυπτε από μια οριοθέτηση με βάση τη μέση γραμμή θα ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί η Αθήνα ως συμβιβασμό.

Το προηγούμενο του 2020 είναι ενδεικτικό. Η τότε συμφωνία απέδωσε περίπου το 44%-45% της οριοθετημένης θαλάσσιας περιοχής στην Ελλάδα και το 55%-56% στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τεχνικές αναλύσεις, η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε απόκλιση της τάξης του 16%-18% από την έκταση που θα της αναλογούσε με βάση τη μέση γραμμή, ανάλογα με τη μέθοδο υπολογισμού. Πρόκειται για μεγαλύτερη απόκλιση από το 13%, που αναφέρεται συχνά στη σχετική συζήτηση.

Η δυσκολία ανατολικά του 28ου μεσημβρινού είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς στην εξίσωση εισέρχεται το Καστελλόριζο και η διαφωνία για την επήρειά του.

Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την έκταση της ενδεχόμενης ελληνικής υποχώρησης από τη μέση γραμμή, αλλά και το κατά πόσον το Κάιρο είναι πρόθυμο να υπογράψει μια συμφωνία που θα προκαλέσει νέα αντιπαράθεση με την Άγκυρα.

Το γεγονός ότι η Αίγυπτος επιλέγει, στη συγκεκριμένη συγκυρία, να επαναφέρει μαζί με την Ελλάδα τη συζήτηση για την ΑΟΖ αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς το Κάιρο έχει τα τελευταία χρόνια επενδύσει και στην εξομάλυνση των σχέσεών του με την Τουρκία. Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δοκιμάζει πλέον αυτή την προσέγγιση. Το εάν η αιγυπτιακή αντίδραση θα οδηγήσει τελικά σε μια νέα οριοθέτηση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού θα εξαρτηθεί από το πόσο μακριά είναι διατεθειμένο να φτάσει το Κάιρο απέναντι στην Άγκυρα, αλλά και από το περιθώριο συμβιβασμού που θα επιλέξει η Αθήνα.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Σαν σήμερα το νεύμα του Ανδρέα Παπανδρέου στη Δήμητρα Λιάνη, στη σκάλα του αεροπλάνου - Το love story που συντάραξε το πανελλήνιο