Άρθρο 86: το καταφύγιο των ενόχων! (του Γιώργου Καρανάσιου)

«Προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη, γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης».
Ευάγγελος Βενιζέλος

Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική συζήτηση αγγίζει τα όρια της ειρωνείας.

Όταν ο βασικός εισηγητής και υπερασπιστής του άρθρου 86 του Συντάγματος εμφανίζεται σήμερα να επισημαίνει την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου κυβερνητικών ευθυνών, μέσω της ίδιας διάταξης που επί δεκαετίες αποτέλεσε αντικείμενο έντονης κοινωνικής κριτικής, τότε εύλογα γεννώνται ερωτήματα.

Η κοινωνία, πράγματι, έχει διαχρονικά εκφράσει τη δυσφορία της για το πλαίσιο περί ευθύνης υπουργών.

Το άρθρο 86 θεωρήθηκε από πολλούς ως υπερβολικά προστατευτικό για τα πολιτικά πρόσωπα, δημιουργώντας την αίσθηση ότι η λογοδοσία δεν λειτουργεί με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τους υπόλοιπους πολίτες.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο νομικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Όσοι διαμόρφωσαν, υπερασπίστηκαν και εφάρμοσαν το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, εμφανίζονται σήμερα να αναγνωρίζουν την ανάγκη ριζικής αλλαγής του.

Η μετατόπιση αυτή, ανεξαρτήτως προθέσεων, αναδεικνύει μια διαχρονική αδυναμία του πολιτικού συστήματος να αυτοδιορθωθεί εγκαίρως.

Δεν χρειάζεται να κατονομαστούν πρόσωπα για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα.

Οι υποθέσεις που κατά καιρούς απασχόλησαν τη δημόσια ζωή είναι γνωστές. Εκείνο που απουσιάζει συχνά δεν είναι η πληροφορία, αλλά η ανάληψη ευθύνης.

Η πολιτική ευθύνη μετατρέπεται εύκολα σε ρητορική διατύπωση, ενώ η θεσμική μνήμη αποδεικνύεται βραχύβια.

Σε μια δημοκρατία, η αγανάκτηση της κοινωνίας για ζητήματα λογοδοσίας δεν μπορεί να απορρίπτεται ως υπερβολή ή λαϊκισμός. Είναι στοιχείο υγείας του δημόσιου βίου. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς εδραιώνεται μόνο όταν η ισότητα απέναντι στον νόμο δεν αποτελεί σύνθημα, αλλά πράξη.

Εάν το άρθρο 86 χρειάζεται πράγματι ριζική αναθεώρηση, αυτό δεν είναι απλώς νομική τεχνική διόρθωση. Είναι ζήτημα δημοκρατικής αξιοπιστίας.

Διότι όταν η έννοια της θεσμικής σταθερότητας συγχέεται με την απουσία ουσιαστικής λογοδοσίας, τότε η Δημοκρατία αποδυναμώνεται.

Η κρίση εμπιστοσύνης δεν εκδηλώνεται απότομα. Συσσωρεύεται.

Και όταν επιστρέφει, το κάνει με κόστος πολιτικό, κοινωνικό, ακόμη και εθνικό.

Το ζητούμενο δεν είναι η τιμωρητική διάθεση. Είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Χωρίς αυτήν, καμία συνταγματική διάταξη δεν αρκεί.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Μητσοτάκης, Ερντογάν και το «διεθνές δικαιοδοτικό όργανο» (του Αργύρη Αργυριάδη)