Λίγες αλήθειες περί δημόσιου σχολείου (του Παναγιώτη Μυρισιώτη, δασκάλου*)

Η επιφανειακή οπτική και προσέγγιση, πολλές φορές δημιουργεί λανθασμένη εντύπωση για τα πράγματα. Έχω την πεποίθηση ότι χρειάζεται μία επεξεργασία των δεδομένων, για να μπορέσει ο απλός πολίτης να αντιληφθεί,του τι συμβαίνει πραγματικά.

Έχουμε λοιπόν και λέμε: είναι αλήθεια πώς η συγκεκριμένη πολιτική ηγεσία υπονομεύει και απαξιώνει το Δημόσιο Σχολείο; Μήπως δεν είναι αλήθεια; Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους. Από το σύνολο των 14.000 περίπου διδακτηρίων της χώρας τα 700 θα ενταχθούν στο πρόγραμμα Μαριέττα Γιαννάκου. Όσο για το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων, Αθηνά έχουν ενταχθεί μόλις 200 σχολικές μονάδες.

Χρειαζόμαστε σχολεία ασφαλή,λειτουργικά και προσαρμοσμένα στις ανάγκες των μαθητών μας. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπολείπονται περίπου 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους για την αναβάθμιση των διδακτηρίων κι όχι μόνο.

Οι Δήμοι, προσπαθούν, με τα λίγα έσοδα που διαθέτουν να διορθώσουν την κατάσταση. Τα κρατικά προγράμματα χρηματοδότησης βελτιώνουν και διορθώνουν επιδερμικά και επιφανειακά τα σχολικά κτίρια. Επιβάλλεται γενναία κρατική χρηματοδότηση και όχι ημίμετρα για την ασφάλεια των μαθητών και του προσωπικού. Επιπλέον οι σχολικές επιτροπές καταργήθηκαν οριστικά την 1 Αυγούστου 2026 και σε δήμους με περισσότερες από 100 σχολικές μονάδες, με αποτέλεσμα την έλλειψη ρευστού στα σχολεία. Προσέξτε και το παράλογο: αν ένας διευθυντής κρίνει μια δαπάνη ως επείγουσα και μετά από κάποιο διάστημα ο επίτροπος της Υπηρεσίας Δημοσιονομικού Ελέγχου ελέγχοντας, την απορρίψει, τα χρήματα που ξοδεύτηκαν καταλογίζονται για να πληρωθούν από τον μισθό του διευθυντή του σχολείου.

Όταν στο δημόσιο σχολείο υπηρετούν σε ποσοστό 30% και άνω αναπληρωτές συνάδελφοι, οι οποίοι κάθε χρόνο σχεδόν αλλάζουν τόπο εργασίας, γυρίζοντας όλη την Ελλάδα,ευρισκόμενοι σε καθεστώς εργασιακής ομηρίας, ανασφάλειας και ελαστικής σχέσης εργασίας με πενιχρούς μισθούς και ακρίβεια στο ζενίθ,αυτό από μόνο του δημιουργεί θέματα. Χάνονται χιλιάδες διδακτικές ώρες και παράγεται εκπαιδευτική ανισότητα. Επίσης μετά από περίπου 40.000 προσλήψεις αναπληρωτών παραμένουν κενά στην παράλληλη στήριξη, στα τμήματα υποδοχής και ΖΕΠ, σε ειδικό εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό και σε καλλιτεχνικές ειδικότητες, όπως και σε ειδικότητες στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση.Παρόλο που ο μαθητικός πληθυσμός μειώνεται, έχουμε συγχωνεύσεις τμημάτων και δημιουργία πολυπληθών τάξεων. Ακόμα η χώρα μας έχει παραπεμφθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εργασιακή ανισότητα και άνιση μεταχείριση στην αντιμετώπιση των αναπληρωτών, όσον αφορά τις άδειες: αναρρωτικές, κύησης και λοχείας.

Και η απαξίωση συνεχίζεται: πρώτος μισθός διορισμένου εκπαιδευτικού περίπου 820€, σε μία εποχή ακρίβειας, με τα ενοίκια απλησίαστα και όλα τα αγαθά σε άνοδο.Ένας κλάδος πλούσιος σε προσόντα: μεταπτυχιακά, διδακτορικά, επιμορφώσεις,ξένες γλώσσες, υπολογιστές και να αμοίβεται έτσι.Κρίμα.Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε με την απόφαση 1201/2026 πως δεν πρέπει τα δώρα να δοθούν στους δημοσίους υπαλλήλους λόγω του ότι ζουν αξιοπρεπώς με τους μισθούς τους. Δεν το απαγόρευσε γιατί είναι θέμα πολιτικής βούλησης, αυτοί που κάποτε τα έκοψαν αυτοί και πρέπει να τα δώσουν, δηλαδή οι πολιτικοί. Η χώρα μας κατατάσσεται στην προτελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ενωση όσον αφορά την αγοραστική αξία των μισθών.

Ένα άλλο σοβαρό θέμα είναι αυτό της επαγγελματικής και εργασιακής εξουθένωσης των εκπαιδευτικών το λεγόμενο burn out. Μιλάμε για μία ψηφιακή, ηλεκτρονική καταιγίδα και γραφειοκρατία, η οποία απασχολεί τόσο τον προϊστάμενο και διευθυντή της σχολικής μονάδας, όσο και τους εκπαιδευτικούς. Διεκπεραιώσεις ηλεκτρονικά εγγράφων, είσοδος σε ψηφιακές πλατφόρμες που έχουν να κάνουν με τη διαχείριση και λειτουργία του Σχολείου, αποτύπωση και απολογισμός προγραμμάτων ψηφιακά, διοικητική και υπηρεσιακή διεκπεραίωση εγκυκλίων και εγγράφων που αποσπούν τους εκπαιδευτικούς από την αποστολή τους. Επίσης οι εκπαιδευτικοί πρέπει να συμμετέχουν σε προγράμματα, όπως ο ενεργός πολίτης,τα εργαστήρια δεξιοτήτων, λαχανόκηπους, γιορτές, εκπαιδευτικές επισκέψεις και διάφορες δράσεις που έχουν να κάνουν με την εξωστρέφεια,το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινωνία, κάτι το οποίο χρειάζεται, χάνουν όμως πολύτιμο χρόνο από τον παιδαγωγικό και διδακτικό τους ρόλο και αποστολή. Στο τέλος θα καταντήσουν να διεκπεραιώνουν και να χειρίζονται ψηφιακές πλατφόρμες, συμπληρώνοντας και αποτυπώνοντας στοιχεία που καθόλου, μα καθόλου δεν υποβοηθούν την παιδαγωγική διαδικασία. Επιπλέον οι εκπαιδευτικοί είναι με την πλάτη στον τοίχο και εκτεθειμένοι, ευτυχώς προς το παρόν λίγες φορές, σε παρεμβάσεις και ανάρμοστες συμπεριφορές γονέων, χωρίς να ευθύνονται και δίχως νομική υποστήριξη.

Με τη νέα εγκύκλιο που απέστειλε το Υπουργείο για την πραγματοποίηση των διδακτικών επισκέψεων χρειάζεται έλεγχος πάρα πολλών εγγράφων, όπως παραδείγματος χάρη, ποινικό μητρώο ιδιοκτήτη του τουριστικού πρακτορείου, έλεγχος της άδειας λειτουργίας των χώρων της επίσκεψης και αυτοψία στον χώρο, έλεγχος του λεωφορείου, προετοιμασία και αποστολή πρακτικών και άλλα. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γίνουν και να αναλάβουν καθήκοντα που δεν γνωρίζουν και δεν τους αναλογούν ,όπως να γίνουν νομικοί,πολιτικοί μηχανικοί, πυροσβέστες, υγειονομικοί, μηχανικοί οχημάτων.Σε περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά οι υπεύθυνοι της διδακτικής επίσκεψης διώκονται υπηρεσιακά, διοικητικά, πειθαρχικά και ποινικά.

Επίσης με μία αιφνιδιαστική εγκύκλιο που ήρθε 8 Σεπτεμβρίου του 2026 στα σχολεία υποχρεώνει τις και τους προϊσταμένους στα νηπιαγωγεία να αναλάβουν υποχρεωτικά πρωινό τμήμα, παραβιάζοντας το άρθρο 11, παράγραφος 8, του Π.Δ. 79/2017 που ορίζει τον σύλλογο διδασκόντων υπεύθυνο για την κατανομή τμημάτων Και πού είναι το παράλογο και το παράδοξο: η προϊσταμένη του νηπιαγωγείου πρέπει ταυτόχρονα να διεκπεραιώνει έγγραφα, και ηλεκτρονική αλληλογραφία, να μιλάει με τους γονείς, να σηκώνει τηλέφωνα, να επιλύει καθημερινά θέματα διαχείρισης και λειτουργίας του νηπιαγωγείου και ταυτόχρονα να εποπτεύει και να κάνει μάθημα στα νήπια,προσέξτε το στα νήπια με ότι αυτό συνεπάγεται για την επίβλεψη και ασφάλεια των νηπίων.

Και η απαξίωση του εκπαιδευτικού έργου συνεχίζεται με το νέο πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων, τον νόμο 5225/2025. Καθιερώνεται Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα αποτελούμενο από λειτουργούς του Νομικού Συμβουλίου του κράτους. Οι αιρετοί του κλάδου ένας θεσμός 100 ετών, είναι εκτός όπως επίσης και ο προϊστάμενος του υπαλλήλου που παραπέμπεται. Υπάρχει μεγάλη γκάμα ποινών και παραπτωμάτων, μπαίνει ο όρος της απείθειας που σηκώνει πολλή κουβέντα, οι ποινές είναι εξοντωτικές και η άρνηση από την ατομική αξιολόγηση για δεύτερη φορά συνεπάγεται απόλυση. Ο υπάλληλος δεν μπορεί να προσφύγει σε δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο γιατί καταργήθηκε και αναγκαστικά αν καταδικαστεί προσφεύγει στα διοικητικά δικαστήρια ξοδεύοντας πάρα πολλά χρήματα. Όπως αντιλαμβάνεστε επιχειρείται φίμωση, φόβος και χειραγώγηση των υπαλλήλων.Έχουμε πολλές περιπτώσεις διώξεων συναδέλφων και κλήσεων σε πειθαρχικά Συμβούλια γιατί κατήγγειλαν τα κακώς κείμενα.Οι αιρετοί του κλάδου, ένας θεσμός που υπάρχει εδώ και 100 χρόνια, δεν υπάρχει πια στα πειθαρχικά συμβούλια.Επίσης με τον νόμο 4823/21 οι αιρετοί δεν συμμετέχουν και στα τοπικά συμβούλια επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων.

Βλέποντας τις προθέσεις της κυβέρνησης για την άρση της μονιμότητας, μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 103 του Συντάγματος σε συνδυασμό με το ψευδοδίλλημα της απόδοσης - αξιολόγησης- μονιμότητας, αντιλαμβανόμαστε ότι θα γυρίσουμε πάρα πολλά χρόνια πίσω. Γενικά,από την επιχειρούμενη αναθεώρηση του άρθρου 79 του Συντάγματος θα υπάρξει κόφτης των κοινωνικών δαπανών στην Παιδεία, Υγεία, Δημόσια ασφάλιση και πρόνοια.

Αντί η Πολιτεία να μεριμνήσει και να φροντίσει για την στελέχωση των υπηρεσιών και των σχολείων, την επιμόρφωση και οικονομική αναβάθμιση των εκπαιδευτικών,όπως επίσης και για τη
δημιουργία σύγχρονων διδακτηρίων προσαρμοσμένων στις ανάγκες των μαθητών μας κοιτάει πώς να απειλήσει, να εκφοβίσει και να χειραγωγήσει τους εκπαιδευτικούς. Όλα αυτά δεν συμβαδίζουν με αυτά που γίνονται στις προηγμένες χώρες της Ευρώπης. Εάν επιζητούμε σύγχρονα σχολεία που να ανταποκρίνονται στον ρόλο τους πρέπει να ενισχύσουμε οικονομικά, εργασιακά και θεσμικά τους εκπαιδευτικούς και όχι να τους απειλούμε, να τους φοβίζουμε και να προσπαθούμε να τους χειραγωγήσουμε.

Οι εκπαιδευτικοί ζητούν νομική κάλυψη και θωράκιση, ανταποκρινόμενοι στις απαιτήσεις των καιρών κι αυτό ακόμη δεν έχει γίνει, όπως επίσης απαιτούν συλλογική σύμβαση εργασίας,που ούτε αυτό ακόμη έχει πραγματοποιηθεί από την πολιτική ηγεσία. Έτσι δεν προχωράμε και δεν εξελισσόμαστε ως κοινωνία, αντίθετα μένουμε στάσιμοι και βαλτοποιημένοι και για αυτό δεν είναι υπεύθυνοι οι εκπαιδευτικοί.

* Ο Μυρισιώτης Παναγιώτης είναι Αντιπρόεδρος του συλλόγου εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης νομού Φθιώτιδας και υπεύθυνος οικονομικού του νομαρχιακού τμήματος της ΑΔΕΔΥ νομού Φθιώτιδας.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Η παραβίαση της εθνικής μας κυριαρχίας (του Γιάννη Γουργιώτη)