Η Ευρώπη σε συναγερμό μετά από μπαράζ απειλών για βόμβες – Γιατί είναι δύσκολος ο εντοπισμός των δραστών

Ένα πρωτοφανές κύμα απειλητικών μηνυμάτων για βόμβες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες προκαλεί έντονη ανησυχία στις αρχές ασφαλείας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναζητά τρόπους συντονισμένης αντιμετώπισης ενός φαινομένου του οποίου οι πραγματικοί υπεύθυνοι παραμένουν άγνωστοι.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το newsit.gr, οι απειλές για βόμβες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες έχουν αποσταλεί κυρίως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μέχρι στιγμής έχουν αποδειχθεί φάρσες, έχουν προκαλέσει αναστάτωση σε μέσα ενημέρωσης, περισσότερες από 50 πτήσεις, χιλιάδες σχολεία, αλλά και τουλάχιστον ένα κρουαζιερόπλοιο.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, η έκταση των περιστατικών αναδεικνύει τις αδυναμίες των ευρωπαϊκών μηχανισμών ασφαλείας απέναντι σε ανώνυμες ψηφιακές απειλές.

Οι οποίες ωστόσο μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένη κινητοποίηση των αρχών χωρίς να είναι εύκολο να εντοπιστεί η προέλευσή τους.

Παράλληλα, επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση το ζήτημα της δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου διαχείρισης τέτοιων περιστατικών.

Καθώς μέχρι σήμερα κάθε χώρα ακολουθεί διαφορετικές διαδικασίες και πρωτόκολλα.

Έκκληση για ενιαίο ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφαλείας

Οι απειλές που αφορούσαν αεροπορικές πτήσεις αντιμετωπίστηκαν με ιδιαίτερη προσοχή από τις αρμόδιες αρχές. Σε αρκετές περιπτώσεις αποφασίστηκε η εκτροπή αεροσκαφών σε εναλλακτικά αεροδρόμια, ενώ η Ουγγαρία και η Γαλλία επιστράτευσαν μαχητικά αεροσκάφη για τη συνοδεία επιβατικών αεροπλάνων που είχαν δεχθεί απειλητικά μηνύματα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ενισχύονται οι φωνές που ζητούν εγκατάλειψη των αποσπασματικών εθνικών αντιδράσεων και υιοθέτηση μιας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ουγγρικής αεροπορικής εταιρείας χαμηλού κόστους Wizz Air, Γιόζεφ Βάραντι, υποστήριξε την ανάγκη εναρμόνισης των διαδικασιών ασφαλείας, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός κεντρικού ευρωπαϊκού φορέα που θα αναλάμβανε τον συντονισμό της αντιμετώπισης τέτοιων απειλών.

Όπως αποκάλυψε, είχε πρόσφατα συνάντηση με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να συζητήσει την ανάγκη μιας πιο οργανωμένης και ενιαίας αντίδρασης.

«Ωστόσο, πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα, λόγω της αντίληψης περί κυρίαρχου έθνους-κράτους. Καμία χώρα δεν θέλει να κάνει παραχωρήσεις σε αυτό το θέμα», ανέφερε ο Βάραντι σε τηλεδιάσκεψη με δημοσιογράφους, μετά την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας.

Οι διαφορετικές αντιδράσεις των ευρωπαϊκών χωρών

Μια απειλή που αφορά αεροπορική εταιρεία με δραστηριότητα σε πολλές χώρες μπορεί να κινητοποιήσει ταυτόχρονα διαφορετικές αστυνομικές και υπηρεσίες ασφαλείας. Για τον λόγο αυτό, η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών θεωρείται καθοριστικής σημασίας για τον εντοπισμό κοινών χαρακτηριστικών και την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των μηνυμάτων.

Ο Γκρεγκουάρ Ρους, διευθυντής των προγραμμάτων Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας στο βρετανικό think tank Chatham House, εκτιμά ότι, παρά την κινητοποίηση των αρχών, ο συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες.

Όπως ανέφερε στο CNN, κάθε κράτος εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τη δική του «εργαλειοθήκη» και τα δικά του πρότυπα αντιμετώπισης, καθώς πρόκειται για ένα σχετικά νέο φαινόμενο.

Κατά τον ίδιο, η θέσπιση ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος αξιολόγησης των απειλών θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα.

Οι αποφάσεις για τη λήψη έκτακτων μέτρων, όπως εξήγησε, θα πρέπει να βασίζονται σε επιβεβαιωμένα στοιχεία και στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιστατικού, μέσα από ένα κοινό πλαίσιο αξιολόγησης.

Ο Ρους εκτιμά ακόμη ότι οι δράστες ενδέχεται να εκμεταλλεύονται τις διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων ασφαλείας, καθώς οι πληροφορίες δεν συγκεντρώνονται και δεν αξιολογούνται πάντοτε με ενιαίο τρόπο.

Στην προσπάθεια εντοπισμού των υπευθύνων θα πρέπει, σύμφωνα με τον ίδιο, να συνεργάζονται στενά η Ευρωπόλ, οι εθνικές και περιφερειακές αστυνομικές υπηρεσίες, καθώς και οι αεροπορικές αρχές.

Η έλλειψη συντονισμού μπορεί να αυξήσει τον χρόνο ανταπόκρισης, επιτρέποντας παράλληλα στην ανησυχία να εξαπλώνεται ταχύτερα.

Χιλιάδες σχολεία στο στόχαστρο – Η στάση της Μελόνι

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αναστάτωση στην Ιταλία, όπου χιλιάδες εκπαιδευτικές μονάδες έλαβαν απειλητικά μηνύματα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Συγκεκριμένα, την Τετάρτη καταγράφηκαν απειλές για τοποθέτηση βομβών σε περίπου 6.300 σχολεία, ενώ την Πέμπτη ακολούθησαν αντίστοιχα μηνύματα σε περίπου 3.778 εκπαιδευτικές μονάδες.

Παρότι εκατοντάδες σχολεία εκκενώθηκαν, αρκετά άλλα παρέμειναν ανοιχτά. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, απηύθυνε έκκληση στους γονείς να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και να αποφύγουν την πρόκληση περαιτέρω αναστάτωσης.

Παράλληλα, πρότεινε την υιοθέτηση νέων πρωτοκόλλων, σύμφωνα με τα οποία η αποστολή ενός μαζικού ηλεκτρονικού μηνύματος δεν θα πρέπει από μόνη της να οδηγεί στην εκκένωση ενός σχολείου, εφόσον δεν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις πραγματικού κινδύνου.

Απειλητικά μηνύματα έλαβαν την ίδια περίοδο και σχολεία στη Σκωτία, τη Βόρεια Ιρλανδία και τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

Οι αστυνομικές αρχές εκτίμησαν ότι πιθανότατα επρόκειτο για φάρσες, με αποτέλεσμα οι εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις να μην εκκενωθούν.

Ανάλογη προσέγγιση ακολούθησαν και ορισμένα αεροδρόμια του Ηνωμένου Βασιλείου, τα οποία συνέχισαν κανονικά τη λειτουργία τους, αφού οι απειλές αξιολογήθηκαν ως μη αξιόπιστες.

Ο Γκρεγκουάρ Ρους ανέφερε ως χαρακτηριστικά παραδείγματα τα αεροδρόμια του Χίθροου και του Μπέρμιγχαμ, σημειώνοντας ότι η διατήρηση της κανονικής λειτουργίας, όταν δεν προκύπτουν στοιχεία πραγματικού κινδύνου, θα μπορούσε να αποτελέσει πρακτική και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όπως επισήμανε, οι μαζικές εκκενώσεις έχουν και σημαντικές ψυχολογικές συνέπειες, καθώς εντείνουν το αίσθημα φόβου και ανασφάλειας.

Γιατί είναι τόσο δύσκολος ο εντοπισμός των δραστών

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές είναι η ψηφιακή φύση των απειλών. Η αποστολή τους μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την εξακρίβωση της πραγματικής ταυτότητας και της τοποθεσίας των αποστολέων.

Ορισμένα από τα μηνύματα έφεραν την υπογραφή συγκεκριμένων οργανώσεων ή οντοτήτων, μεταξύ των οποίων και το «Ανδρικό Κράτος», μια ρωσική υπερεθνικιστική ομάδα. Ωστόσο, οι αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο οι συγκεκριμένες αναφορές να αποτελούν προσπάθεια παραπλάνησης και ψευδούς απόδοσης ευθύνης.

Έρευνες των εταιρειών κυβερνοασφάλειας Proofpoint και Abnormal Security έδειξαν ότι μεγάλο μέρος των απειλητικών μηνυμάτων προήλθε από πραγματικούς λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι οποίοι είχαν προηγουμένως παραβιαστεί.

Το στοιχείο αυτό περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις έρευνες, καθώς οι λογαριασμοί που εμφανίζονται ως αποστολείς δεν ανήκουν απαραίτητα στους πραγματικούς δράστες. Ως αποτέλεσμα, οι διωκτικές αρχές καλούνται να αντιμετωπίζουν κάθε νέο περιστατικό χωρίς να έχουν ακόμη καταφέρει να αποσαφηνίσουν ποιος βρίσκεται πίσω από το συνολικό κύμα απειλών.

Στο μικροσκόπιο η Ρωσία – Προειδοποιήσεις για υβριδικό πόλεμο

Ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάζονται είναι το ενδεχόμενο οι απειλές να εντάσσονται σε μια ευρύτερη εκστρατεία υβριδικού πολέμου.

Πρόκειται για μια μορφή αντιπαράθεσης που περιλαμβάνει ψηφιακές επιθέσεις, δολιοφθορές και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, με στόχο την αποσταθεροποίηση κρατών και την υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς τους.

Η Ρωσία έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο κατηγοριών από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τέτοιου είδους δραστηριότητες, τις οποίες η Μόσχα αρνείται.

Ωστόσο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε την Πέμπτη ότι δεν θα πρέπει να εξαχθούν βιαστικά συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση των συγκεκριμένων απειλών.

Μιλώντας στο περιθώριο συνάντησης Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, υπογράμμισε ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να αποδοθεί η ευθύνη σε κάποια ξένη δύναμη.

Από την πλευρά του, ο Γκρεγκουάρ Ρους προειδοποίησε ότι η αυτόματη απόδοση κάθε περιστατικού στη Μόσχα, χωρίς προηγούμενη τεκμηρίωση, μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα.

Όπως εξήγησε, μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να ενθαρρύνει και άλλους κρατικούς ή μη κρατικούς παράγοντες να αναλάβουν παρόμοιες ενέργειες, γνωρίζοντας ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγχυση και να αποπροσανατολίσουν τις αρχές.

Παραμένει, άλλωστε, αδιευκρίνιστο εάν οι απειλές που έχουν στοχεύσει αεροπορικές εταιρείες, σχολεία, μέσα ενημέρωσης και άλλους οργανισμούς συνδέονται μεταξύ τους ή εάν πρόκειται για ενέργειες διαφορετικών ατόμων και ομάδων.

Το στοίχημα της Ευρώπης απέναντι στο κύμα απειλών

Το βασικό ζητούμενο για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι πλέον να βρουν τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των πολιτών και στη διατήρηση της ομαλής λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών.

Κάθε απειλή πρέπει να αξιολογείται με τη δέουσα σοβαρότητα, ωστόσο η μαζική κινητοποίηση αστυνομικών δυνάμεων, οι εκκενώσεις και οι ακυρώσεις πτήσεων δημιουργούν σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος.

Η ευρωπαϊκή συνεργασία, η ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και η υιοθέτηση κοινών πρωτοκόλλων αξιολόγησης αναδεικνύονται σε βασικές προτεραιότητες.

Το μεγάλο ερώτημα παραμένει ποιος βρίσκεται πίσω από το κύμα των απειλών και εάν πρόκειται για μια συντονισμένη επιχείρηση με στόχο να δοκιμάσει τις αντοχές των ευρωπαϊκών μηχανισμών ασφαλείας.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Πέντε τραυματίες από έκρηξη φιάλης προπανίου σε χριστουγεννιάτικη αγορά στο Βέλγιο, οι δύο σε κρίσιμη κατάσταση - Δείτε βίντεο