Η Λαμία χρειάζεται ανάδειξη των χαρακτηριστικών της και όχι ανασχεδιασμό των πλατειών της

Γράφουμε ετούτα τα λόγια για να εκφράσουμε τις εντυπώσεις μας από τα όσα είδαμε και ακούσαμε από τον αρχιτέκτονα Χρήστο Ρεντίφη κατά την συμμετοχή του, στο Thermopylae Forum 2026.

Ο Χρήστος Ρεντίφης είναι ο Λαμιώτης αρχιτέκτονας που πριν λίγα χρόνια βραβεύτηκε από τον Δήμο Λαμίας στον Πανελλήνιο Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό για τον σχεδιασμό των πλατειών Λαού, Ελευθερίας και Διάκου και μετέπειτα του ανατέθηκε να σχεδιάσει τον χώρο της Δημοτικής Αγοράς της Λαμίας.

Τη μελέτη που τότε κατέθεσε στον Διαγωνισμό, την έκανε σε συνεργασία με τους Λέανδρο Ζωίδη και τον ομότιμο Καθηγητή του ΑΠΘ Γεώργιο Ζωίδη και πλήθος άλλων επιστημόνων συνεργατών.

Πριν λίγες ημέρες στις 21 Μαΐου 2026, παρακολουθήσαμε την παρουσία του στο Φόρουμ, στην ενότητα με τίτλο «Όταν το όραμα χτίζεται με πράξεις».

Τον ακούσαμε να περιγράφει την δουλειά του με έναν λόγο που δείχνει από την μια τη βαθιά γνώση του επιστημονικού αντικειμένου του και των θεμάτων της πόλης, αλλά ταυτόχρονα είναι προσιτός και απλός ώστε να μπορεί κατανοήσει τα όσα καταθέτει, κάθε πολίτης.

Ανέδειξε με απλά λόγια τα χαρακτηριστικά της Ταυτότητας του Ιστορικού Κέντρου της Λαμίας μας:

Το πάνελ των εισηγητών στο Thermopylae Forum 2026. Αριστερά ο Χρήστος Ρεντίφης.

Τα Νεοκλασικά χαρακτηριστικά της χάραξης του Ιστορικού Κέντρου

 Η πόλη μας είναι «εξαιρετικά σχεδιασμένη» κατά την περίοδο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους στην Οθωνική περίοδο. Σχεδιάστηκε από εξαίρετους μελετητές της εποχής αυτής, που σχεδίασαν όλες τις πρώτες πόλεις μιας νέας εποχής, που το Κράτος ήθελε να σβήσει καθετί Οθωμανικό και να αποδώσει την «νέα εικόνα» την δυτική, την Ευρωπαϊκή. Αυτό έγινε με την Νεοκλασική πολεοδομία. 

Η πόλη μας σχεδιάστηκε με αυτές τις αρχές και επάνω στις χαράξεις αυτές χτίστηκαν τα Νεοκλασικά κτίρια. Οπότε είμαστε χρήστες ενός σχεδιασμένου αστικού χώρου με ιστορική αξία.

Μας περιέγραψε τα στοιχεία που το αποδεικνύουν - εκτός από την βιβλιογραφία - τον «μεγάλο δρόμο - άξονα» της οδού Καποδιστρίου, τα μνημεία-τοπόσημα επάνω στους σημαντικούς άξονες, τις μνημειακές μαρμάρινες σκάλες, το αριστοτεχνικά σχεδιασμένο «τρίγωνο» των κεντρικών πλατειών, που η σπουδαία χάραξη με την αναφορά του στον λόφο του Κάστρου από κάθε σημείο προσομοιάζει τόσο έντονα με την σπουδαία διάσημη πολεοδομική χάραξη των Αθηνών. 

«Η Λαμία μια μικρή Αθήνα».

Πώς λοιπόν μπορεί κάποιος να μην λάβει υπόψη του αυτά τα πανίσχυρα στοιχεία; Ακόμα κι αν δεν φαίνονται λόγω των περιόδων της «καταστροφής» των ιστορικών κέντρων και της δημιουργία της νεοελληνικής πόλης,  πώς μπορεί κάποιος μελετητής να τα παραβλέψει, να αρχίσει να κατεδαφίζει και να εισάγει άσχετα μοντέρνα λεξιλόγια σχεδιασμού. 

Η πόλη έχει «Ταυτότητα» και δίνει η ίδια τα εργαλεία στον μελετητή της.  Αυτός απλώς καλείται με αριστοτεχνικό τρόπο να τα φωτίσει και να τα αναδείξει.

Το «Ρουμελιώτικο» στοιχείο

Η Νεοκλασική Λαμία συνομιλεί στα στενά δρομάκια της και στην πλατεία Λαού με το «ρουμελιώτικο» στοιχείο.

Αυτό είναι η λαμιώτικη πέτρα, οι βρύσες με τα νερά του Γοργοποτάμου, τα πλατάνια, τα στενά της γαστρονομίας και των παραδοσιακών προϊόντων, η παλιά λαϊκή αρχιτεκτονική. 

Η Λαμία είναι διάσημη για τα παραπάνω. Όπως τόνισε «όποιος κι αν ρωτηθεί τι ξέρει για την πόλη μας θα απαντήσει την πλατεία Λαού, με τα πλατάνια, το τρεχούμενο νερό και τις ταβέρνες».

Μια πλατεία όμως που παραμένει τόσα χρόνια άδεια με τα προβλήματά της. Μια πλατεία που δεν στέκεται άνθρωπος, τα μαγαζιά είναι κλειστά και το μόνο που βλέπουμε είναι παρκαρισμένα αυτοκίνητα και υπερφωτισμένα περίπτερα.

Κι αυτό το σπουδαίο λοιπόν στοιχείο Ταυτότητας της Λαμίας και αυθεντικό χαρακτηριστικό της, δεν μπορεί να παραβλεφθεί και επιβάλλεται να αποτελεί στοιχείο στον σχεδιασμό.

Με αυτά τα δύο τόσο ισχυρά στοιχεία Ταυτότητας που διαθέτει η πόλη μας όπως ο ίδιος ανέφερε «η πόλη δεν χρειάζεται αρχιτέκτονες! Χρειάζεται κάποιον να αναδείξει και να ανασυστήσει τα χαρακτηριστικά αυτά». 

Δεν χρειάζεται να γκρεμίσουμε την πόλη και να την ξαναφτιάξουμε. 

Έχουμε ένα θησαυρό κρυμμένο και οφείλουμε να τον αποκαλύψουμε. Και αυτό μας το είπε αλλά και μας το έδειξε έτοιμο και κατανοητό. 

Σε τέτοια ζωντανή μορφή παρουσίασης, καθένας μπορεί να αντιληφθεί όλα όσα αναφέρθηκαν και να ονειρευτεί την πόλη μας όπως έπρεπε να είναι και όπως πρέπει να γίνει.  

Χωρίς να προβάλλει περιττές επεμβάσεις, ριζικές τροποποιήσεις που προσβάλλουν τα χαρακτηριστικά της ταυτότητάς της και κάνοντας μας να φαίνεται τόσο απλό και τόσο ξεκάθαρο κάτι που όλοι μας που ζούμε στους χώρους αυτού  δεν μπορούσαμε με κανένα τρόπο να φανταστούμε!  Αυτή είναι η δουλειά του άλλωστε.

Τι πρότεινε και παρουσίασε:

Η πρότασή του είναι ότι το Ιστορικό Κέντρο νοείται ως ενιαίο σύνολο και μόνο έτσι μπορεί να αντιμετωπίζεται. Υπήρξε διαχρονικό λάθος η αντίληψη των αποσπασματικών επεμβάσεων, αντί για μια ενιαία αντίληψη αντιμετώπισης.

Τα  ισχυρά στοιχεία  ταυτότητας – το νεοκλασικό και το ρουμελιώτικο - δίνουν στον μελετητή της τα εργαλεία του σχεδιασμού. 

• η ανάδειξη των μνημείων 
• η απόδοση του δημοσίου χώρου στους πολίτες
• η ανασύσταση των πλατειών ως χώρος που λειτουργεί και γίνεται αντιληπτός ως πλατεία – δημόσιος χώρος 
• η χρήση των υλικών που χαρακτηρίζουν την ταυτότητα της πόλης – πέτρα και μάρμαρο και ο αποκλεισμός φθηνών τσιμεντοκυβόλιθων. 
• η σχεδιασμένη δενδροφύτευση. 

Ο σχεδιασμός του πρασίνου στις πλατείες δίνει τη νέα διάσταση του χώρου και συμβάλλει με τρόπο αριστοτεχνικό :

1. στην ανάδειξη του νεοκλασικού χαρακτήρα με συμμετρικές φυτεύσεις και με επιλογή στα είδη των φυτών. 
2. στο ρουμελιώτικο στοιχείο με χρήση πλατάνων σε συγκεκριμένα σημεία. 
3. στην ανάδειξη των μνημείων και την απόκρυψη απρόσωπων κατασκευών μέσω των ψηλών δέντρων ή το άνοιγμα μεταξύ τους για να καδράρονται τα σημαντικά κτήρια. Ο αρχιτέκτονας σχεδιάζει και οδηγεί τα βλέμματα και την αντίληψη του χώρου που πρέπει να έχουμε.
4. τέλος - ταυτόχρονα με τα παραπάνω - να δημιουργηθούν επιτέλους σκιασμένοι υπαίθριοι χώροι για τους πολίτες. Να δημιουργηθεί μικροκλίμα, που όπως ανέφερε δεν συγκρίνεται με το μικροκλίμα των στεγάστρων βάσει μελετών.

Οι φυτεύσεις αυτές πράγματι αλλάζουν το τοπίο των πλατειών, τα δέντρα αυτά όπως αναφέρει θα πρέπει να έχουν την κόμη τους πάνω από τα 3 με 4 μέτρα για να υπάρχει η αντίληψη του χώρου της πλατείας και οφείλουν να αποτελέσουν τα νέα μνημεία της πόλης και χρειάζεται εξαρχής το έργο να γίνει με σωστή κατασκευή. 

Τα τεχνικά έργα φύτευσης δέντρων πλέον ακολουθούν κατάλληλες σύγχρονες τεχνολογίες, όπου δίνεται άφοβα η δυνατότητα φύτευσης έτοιμων μεγάλων δέντρων και υπάρχει μέριμνα για την ορθή σχεδιαζόμενη εξάπλωση των ριζών, όπως και του ίδιου του δέντρου, χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα σε εμφανείς ή υπόγειες υποδομές και με δυνατότητα σύγχρονων μεθόδων διαχείρισης των υδάτων.                                                                

«Όλα όσα μας προβληματίζουν είναι λυμένα» .

Επίλογος

Είδαμε εντυπωσιακή εικόνα σε μορφή βίντεο σχεδόν ρεαλιστικού την Λαμία που όλοι θα θέλαμε και μας αξίζει να έχουμε.

Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό όραμα που ανήκει και αξίζει σε όλους μας. Άλλωστε ποτέ μέχρι τώρα δεν είχαμε δυνατότητα να κατανοήσουμε και να αντιληφθούμε τα έργα που μας αφορούν ως πολίτες  σε τέτοιο βαθμό πριν κατασκευαστούν.

Είδαμε εικόνα σε μορφή βίντεο σχεδόν ρεαλιστικού την Λαμία που όλοι θα θέλαμε και μας αξίζει να έχουμε. Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό όραμα που ανήκει και αξίζει σε όλους μας.

Ο Νίκος Βατόπουλος ως σύγχρονος περιηγητής κατά την επίσκεψή του στην πόλη μας αποτύπωσε στο βιβλίο του «Όπου και να ταξιδέψω» τα παρακάτω: 

Η Λαμία είναι το κατ’ εξοχήν παράδειγμα πόλης που ενώ έχει όλο το ιστορικό υπόβαθρο και την αντίστοιχη αστική διαδρομή, δεν κατόρθωσε ποτέ  να γίνει προορισμός έστω για μια σύντομη επίσκεψη. Όσο περπατούσα στην πόλη διαπίστωνα ολοένα και πιο πολύ, ότι έχει τεράστιες δυνατότητες να επουλώσει σφάλματα του παρελθόντος και να διεκδικήσει μια θέση ανάμεσα στις παλιές πόλεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Θεωρούμε ότι είναι μονόδρομος να υλοποιηθούν αυτές οι μελέτες.

Νίκος Ταξ. Δαβαννέλος

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

Δημήτριος Θεοδ. Νάτσιος

Πηγές:

1. Ιστοσελίδα https://agora.lamia.gr/
2. Ν. Δαβανέλλου-Κ. Μπαλωμένου-Δ. Νάτσιου : “Η ανάπλαση των πλατειών της Λαμίας” (απόψεις-κριτική), εφ. “Λαμιακός Τύπος”, φ. 22748, σελ. 8, 3 Μαρτίου 2023, Λαμία.
3. Αρχή για την ανάπλαση πλατειών στη Λαμία”, 9-11-2022, Λαμία.
4. Ανάρτηση με τίτλο : “Αλλαγή προσώπου της παλαιάς Δημοτικής Αγοράς”, στην ιστοσελίδα https://www.mag24.gr/dimotiki-agora
5. “Σε ένα σύγχρονο κέντρο εμπορίου και πολιτισμού αναβαθμίζεται η υπαίθρια Δημοτική Αγορά της Λαμίας”, αρθρογραφία στην εφ. Λαμιακός Τύπος, φ. 22847, σελ. 3, 21 Ιουλ. 2023, Λαμία.
6. Λέανδρος Ζωίδης : “Ανάδειξη της αναγεννησιακής φυσιογνωμίας της Λαμίας”, στο https://www.archetype.gr/projects/anadixi-tis-anagennisiakis-fisiognomias-tis-lamias
7. 6. Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Η σχεδίαση της Νέας Αγοράς Λαμίας – ένα δημοτικό όνειρο”, αναρτημένη από τις 21-7-2023 στο www.amfictyon.blogspot.gr
8. N.Βατόπουλος  «Όπου και να Ταξιδέψω. Περπατώντας σε 24 πόλεις» εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2019.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Σε εξέλιξη αστυνομική επιχείρηση στη Λάρισα: Στο στόχαστρο και πάλι η «σπείρα με τις χρυσές λίρες»