Ο δάσκαλος στη σκηνή, ο τουρίστας στο Airbnb! (του Γιώργου Καρανάσιου)

Κάποτε θεωρούσαμε αυτονόητο ότι ο εκπαιδευτικός διορίζεται και πηγαίνει να υπηρετήσει τα παιδιά, όπου τον στείλει η Πολιτεία. Σήμερα, πριν ακόμη περάσει την πόρτα του σχολείου, καλείται να λύσει ένα πολύ πιο στοιχειώδες πρόβλημα:

Πού θα κοιμηθεί;

Μπορεί να έχει πτυχία, μεταπτυχιακά, επιτυχία στον ΑΣΕΠ και διορισμό. Μπορεί να πηγαίνει σε ένα νησί για να διδάξει τα παιδιά μας. Μόνο που υπάρχει μια μικρή, ασήμαντη για τους αρμόδιους λεπτομέρεια:

Σπίτι δεν υπάρχει. Ή, για να είμαστε ακριβείς, σπίτια υπάρχουν. Απλώς πολλά έχουν αποκτήσει μια πιο… προσοδοφόρα «αποστολή».

Περιμένουν τον τουρίστα.

Έτσι, ο εκπαιδευτικός που έρχεται να υπηρετήσει τον τόπο μετατρέπεται σε ανεπιθύμητο κάτοικο της ίδιας του της χώρας. Ψάχνει δωμάτιο σαν να ψάχνει λαχείο και, όταν τελικά βρει, διαπιστώνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι του μισθού του θα καταλήξει στο ενοίκιο.

Στις Κυκλάδες το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Έχει πάρει εδώ και χρόνια εκρηκτικές διαστάσεις. Υψηλά ενοίκια, ελάχιστες διαθέσιμες κατοικίες και σπίτια που, με την έναρξη της τουριστικής περιόδου, μετατρέπονται σε χρυσοφόρες βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Το 2025, η Α΄ ΕΛΜΕ Κυκλάδων ζητούσε από τους δήμους να αξιοποιήσουν δημοτικά κτίρια, να μισθώσουν κατοικίες και να χορηγήσουν επίδομα στέγασης και σίτισης στους εκπαιδευτικούς.

Και δεν είναι μόνο οι Κυκλάδες. Στην Κρήτη έχουν καταγραφεί περιπτώσεις εκπαιδευτικών που αναζητούν απεγνωσμένα στέγη σε μια αγορά όπου τα σπίτια κρατούνται για την τουριστική σεζόν.

Κάπου εδώ, όμως, η κατάσταση παύει να είναι απλώς στεγαστικό πρόβλημα. Γίνεται προσβολή της κοινής λογικής.

Ο άνθρωπος που καλείται να μορφώσει τα παιδιά μας δεν μπορεί να βρει ένα κρεβάτι για να κοιμηθεί. Αναγκάζεται να συγκατοικήσει σε μικρούς χώρους, να μετακινείται καθημερινά από μεγάλες αποστάσεις ή να καταφεύγει σε λύσεις που δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν αξιοπρεπείς.

Φτάσαμε να ακούμε ακόμη για νεοδιόριστη εκπαιδευτικό με μικρό παιδί που αναγκάστηκε να μείνει σε σκηνή επειδή δεν μπορούσε να βρει σπίτι.

Σκηνή για τη δασκάλα. Airbnb για τον τουρίστα.

Αυτό δεν είναι απλώς παράδοξο. Είναι η εικόνα μιας κοινωνίας που έχει αρχίσει να χάνει την πυξίδα της.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς. Αφορά γιατρούς, νοσηλευτές, αστυνομικούς, φοιτητές και κάθε εργαζόμενο που καλείται να ζήσει ή να υπηρετήσει στα νησιά.

Πριν από λίγο καιρό, μάλιστα, η υπόθεση αγροτικού γιατρού στο Καστελόριζο έφτασε μέχρι και στην παραίτησή του, μέσα σε δημόσια αντιπαράθεση για τις συνθήκες διαμονής.

Ας το καταλάβουμε λοιπόν:

Δεν έχουμε πλέον μόνο στεγαστική κρίση. Έχουμε κρίση λειτουργίας της ίδιας της κοινωνίας.

Οι φιλελεύθεροι απολογητές της αγοράς μας λένε ότι η αγορά «αυτορυθμίζεται».

Πράγματι.

Αυτορυθμίζεται τόσο αποτελεσματικά, ώστε ο τουρίστας βρίσκει δωμάτιο και ο δάσκαλος σκηνή.

Ο ένας φέρνει συνάλλαγμα. Ο άλλος φέρνει γνώση. Και η αγορά ξέρει ποιον προτιμά.

Αυτή, όμως, δεν είναι ανάπτυξη. Είναι μια οικονομία που, όταν αφήνεται χωρίς κοινωνικά όρια, αρχίζει να διώχνει τους ίδιους τους ανθρώπους που χρειάζεται για να λειτουργήσει.

Γιατί τι αξία έχει ένας τουριστικός προορισμός όταν δεν μπορεί να στεγάσει τον γιατρό του;

Τι αξία έχει ένα νησί όταν δεν μπορεί να κρατήσει τον δάσκαλό του;

Και τι νόημα έχει να μιλάμε για «αναβάθμιση της Παιδείας», όταν ο εκπαιδευτικός που διορίζεται για να υπηρετήσει τα παιδιά μας αναρωτιέται αν θα κοιμηθεί στο αυτοκίνητο, σε μια σκηνή ή σε ένα υπερτιμημένο δωμάτιο;

Το κράτος δεν μπορεί να θυμάται την κοινωνική του αποστολή μόνο όταν ζητά φόρους, ψήφους και θυσίες.

Ούτε μπορεί να παρακολουθεί αμέτοχο τη μετατροπή της κατοικίας από κοινωνική ανάγκη σε τουριστικό προϊόν.

Όταν το σπίτι γίνεται αποκλειστικά επενδυτικό προϊόν, ο άνθρωπος που δεν μπορεί να πληρώσει την τουριστική τιμή περισσεύει.

Και το ερώτημα που μπαίνει είναι απλό, αλλά ανελέητο:

Τι σχολείο θέλουμε να έχουμε, όταν ο δάσκαλος δεν έχει σπίτι;

Δεν μένει χωρίς στέγη μόνο ο εκπαιδευτικός.

Μένει χωρίς στέγη η ίδια η Παιδεία.

Και αν η Παιδεία είναι πράγματι η αρχή των πάντων, τότε ίσως πρέπει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς μέλλον χτίζουμε, όταν για τον δάσκαλο δεν περισσεύει ούτε ένα σπίτι.

Γιατί μια χώρα που βρίσκει χώρο για τον τουρίστα, αλλά όχι για τον δάσκαλο, δεν έχει απλώς στεγαστικό πρόβλημα. Έχει πρόβλημα πέρα των προτεραιοτήτων η ίδια η χώρα.

Καρανάσιος Γεώργιος – gkaranasios24@gmail.com

Υ.Γ. Όποιος είναι πάνω από 40 και θυμάται τα ελληνικά νησιά πριν από την επέλαση του υπερτουρισμού, σήμερα δυσκολεύεται να τα αναγνωρίσει. Δεν άλλαξαν μόνο τα τοπία, άλλαξαν και οι άνθρωποι, οι σχέσεις, ο ίδιος ο τρόπος ζωής. Κάποτε πήγαινες στα νησιά ως ταξιδιώτης και συναντούσες ανθρώπους, παρέες, φίλους, μια κοινωνία που είχε χρόνο να ζήσει. Σήμερα όλα μετριούνται σε ευρώ, πληρότητες και αριθμούς. Ακόμη και πολλοί ξένοι που κάποτε επέστρεφαν ξανά και ξανά, λένε πλέον: «Δεν θα ξανάρθω». Ο υπερτουρισμός και η απληστία δεν αλλοίωσαν μόνο τα νησιά. Διέλυσαν και την ψυχή τους.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Καύσωνες: Τα δέντρα «ασπίδα» απέναντι στην αστική ζέστη