Όταν το ΕΓΩ εκτοπίζει το ΕΜΕΙΣ! (του Γιώργου Καρανάσιου)
Γράφει ο Γιώργος Καρανάσιος.
- Ο ατομικισμός, ο παρτακισμός και η κοινωνία που χάνει τον συλλογικό της προσανατολισμό
- Απομόνωση. Αποξένωση. Αδιαφορία. Διαχωρισμός. Ιδιοτέλεια.
Δεν είναι απλώς λέξεις που περιγράφουν τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.
Είναι συμπτώματα μιας βαθύτερης κρίσης, που διαβρώνει τις σχέσεις, τις αξίες και τους δεσμούς που συγκροτούν μια κοινωνία.
Ζούμε σε μια εποχή όπου το «εγώ» εκτοπίζει όλο και περισσότερο το «εμείς».
Το προσωπικό συμφέρον υπερισχύει του συλλογικού και η αδιαφορία για όσα συμβαίνουν γύρω μας τείνει να γίνει κανόνας ζωής.
Ο ατομικισμός και ο παρτακισμός δεν είναι καινούργια φαινόμενα.
Το ανησυχητικό είναι ότι τους έχουμε σχεδόν αποδεχθεί ως φυσιολογική συμπεριφορά.
Ζητάμε νόμους, αλλά δεν τους εφαρμόζουμε.
Απαιτούμε σεβασμό, αλλά παρκάρουμε στις ράμπες των ΑμεΑ.
Μιλάμε για αξιοκρατία, αλλά αναζητούμε το μέσο για να παρακάμψουμε τη σειρά. Καταγγέλλουμε το ρουσφέτι, μέχρι τη στιγμή που θα το χρειαστούμε εμείς.
Διαμαρτυρόμαστε για το πελατειακό κράτος, αλλά ψάχνουμε τον κομματάρχη-νταβατζή για μια προσωπική «εξυπηρέτηση».
Διακηρύσσουμε ότι θέλουμε καθαρή πολιτική, αλλά συχνά επιβραβεύουμε με την ψήφο μας πρόσωπα και πρακτικές που έχουν συμβάλει στην απαξίωση της δημόσιας ζωής.
Αυτή είναι η μεγάλη μας αντίφαση: απαιτούμε από τους άλλους εντιμότητα και υπευθυνότητα, χωρίς να είμαστε πάντοτε διατεθειμένοι να εφαρμόσουμε τα ίδια μέτρα στον εαυτό μας.
Η διαφθορά δεν συντηρείται μόνο από εκείνους που ασκούν εξουσία, αλλά και από όσους την ανέχονται ή την αξιοποιούν όταν τους συμφέρει.
Το πελατειακό κράτος δεν επιβιώνει μόνο χάρη στους πολιτικούς που το συντηρούν, αλλά και χάρη στους πολίτες που αναζητούν το προσωπικό τους όφελος μέσα από αυτό.
Από εδώ αρχίζει και η δική μας ευθύνη.
Κοιτάξτε γύρω σας.Τα απλωμένα χέρια στις γωνιές των πόλεων πληθαίνουν.
Άνθρωποι που ζητούν βοήθεια, ηλικιωμένοι που βιώνουν τη μοναξιά, οικογένειες που δυσκολεύονται, νέοι που αναζητούν προοπτική και συχνά δεν τη βρίσκουν.
Και εμείς;
Συχνά προσπερνάμε. Έχουμε μάθει να κοιτάζουμε χωρίς να βλέπουμε και να ακούμε χωρίς να αισθανόμαστε.
Η κοινωνική ευαισθησία, όμως, δεν αποδεικνύεται με συνθήματα και μεγάλες διακηρύξεις. Αποδεικνύεται στην καθημερινή συμπεριφορά μας, στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τον αδύναμο και τον άνθρωπο που δεν έχει τίποτα να μας προσφέρει.
Το πιο επικίνδυνο είναι όταν συνηθίζουμε την παρακμή.
Όταν η αδικία παύει να μας εκπλήσσει, η αναξιοκρατία θεωρείται δεδομένη και η διαφθορά αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη.
Τότε η παραίτηση γίνεται νοοτροπία και η ανοχή μετατρέπεται σε συνενοχή.
Δεν είναι μόνο οι άλλοι που πρέπει να μας φοβίζουν.
Είναι και ο ίδιος μας ο νους, όταν παραιτείται από την κριτική σκέψη, τη συνείδηση και την ευθύνη.
Εξακολουθούμε να περιμένουμε δικαιοσύνη από εκείνους που μας αδίκησαν και λύσεις από εκείνους που δημιούργησαν ή διαχειρίστηκαν τα προβλήματα που οδήγησαν τη χώρα στη χρεοκοπία.
Περιμένουμε διαφορετικά αποτελέσματα από τις ίδιες νοοτροπίες και τις ίδιες πρακτικές.
Γιατί μια χώρα δεν χρεοκοπεί μόνο οικονομικά.
Μπορεί να χρεοκοπήσει και κοινωνικά, ηθικά και αξιακά.
Η δεύτερη αυτή χρεοκοπία αποτυπώνεται στην απώλεια εμπιστοσύνης, στην απαξίωση των θεσμών, στην αδυναμία συνεργασίας και στην υποχώρηση της αλληλεγγύης.
Δεν μπορούμε να σταματήσουμε μόνοι μας τους πολέμους ή να εξαλείψουμε την πείνα στον πλανήτη.
Μπορούμε, όμως, να πάψουμε να ζούμε με το δόγμα «ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε κι ό,τι ευχαριστηθούμε».
Να καταλάβουμε ότι η προσωπική μας ευημερία δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω στην αδιαφορία για τους άλλους.
Ο παρτακισμός μας κάνει να αντιμετωπίζουμε τον διπλανό όχι ως συνοδοιπόρο, αλλά ως ανταγωνιστή.
Όσο κοιτάζουμε αποκλειστικά τον εαυτό μας, η ιδιοτέλεια πλήττει ακόμη και εκείνους που δεν συμμερίζονται αυτή τη νοοτροπία.
Και αυτοί έχουν ανάγκες, δικαιώματα και όνειρα. Και αυτοί πληρώνουν το τίμημα της συλλογικής μας αδιαφορίας.
Υπάρχουν, ευτυχώς, και φωτεινές εξαιρέσεις.
Άνθρωποι που εξακολουθούν να πιστεύουν στη γενναιοδωρία, στην καλοσύνη, στον σεβασμό και στη συμπόρευση. Που προσφέρουν χωρίς ανταλλάγματα και υπερασπίζονται το δίκαιο ακόμη και όταν δεν τους συμφέρει.
Αποδεικνύουν ότι η αλληλεγγύη δεν είναι ξεπερασμένη έννοια και η συλλογικότητα δεν είναι ουτοπία.
Η αλλαγή, ασφαλώς, δεν θα έρθει αποκλειστικά από τα πάνω.
Χρειάζονται θεσμοί, πολιτική βούληση, δικαιοσύνη και λογοδοσία. Χρειάζονται, όμως, και πολίτες με συνείδηση, απαιτήσεις και διάθεση συμμετοχής.
Η αλλαγή αρχίζει όταν αρνούμαστε να ανταλλάξουμε την αξιοπρέπειά μας με μια εξυπηρέτηση, τη συνείδησή μας με ένα προσωπικό όφελος ή τη σιωπή μας με την ανοχή στην αδικία.
Και η πατρίδα δεν είναι μόνο η γεωγραφία, η ιστορία και τα σύνορά της.
Είναι οι άνθρωποι, οι σχέσεις τους, οι αξίες τους και η κοινή τους προσπάθεια για ένα καλύτερο αύριο.
Η δημογραφική υποχώρηση, η φυγή των νέων, η γήρανση του πληθυσμού και η αβεβαιότητα για το μέλλον αποτελούν πρόσθετες προκλήσεις.
Μια χώρα που δυσκολεύεται να προσφέρει προοπτική στους νέους της και αξιοπρέπεια στους πολίτες της οφείλει να αναρωτηθεί σοβαρά πού οδηγείται.
Και κάτι ακόμη:
«Για μια χούφτα δολάρια» είναι ο τίτλος της γνωστής ταινίας γουέστερν με πρωταγωνιστή τον Κλιντ Ίστγουντ.
Θα μπορούσε, όμως, να είναι και ο τίτλος μιας πλευράς της ελληνικής καθημερινότητας, ελαφρώς παραλλαγμένος: «Για μια χούφτα δημόσια λάφυρα!»
Για μια χούφτα δολάρια εγκαταλείπεις τα όνειρά σου, συμβιβάζεσαι στην εργασία σου, κάνεις τα στραβά μάτια μπροστά στην αδικία και καταπνίγεις τη συνείδησή σου.
Και όταν το προσωπικό όφελος γίνεται υπέρτατη αξία, το δημόσιο συμφέρον μετατρέπεται σε λάφυρο.
Μια χώρα δεν αποδυναμώνεται μόνο από τις λανθασμένες αποφάσεις των κυβερνώντων της.
Αποδυναμώνεται και όταν οι πολίτες της παύουν να αισθάνονται ότι αποτελούν μέρος ενός κοινού συνόλου.
Αν συνεχίσουμε να πορευόμαστε με το «ο καθένας για τον εαυτό του», δεν θα πρέπει να απορούμε όταν κάποια στιγμή διαπιστώσουμε ότι δεν υπάρχει κανείς για όλους μας.
Τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι Ελλάδα θέλουμε.
Είναι και τι πολίτες είμαστε διατεθειμένοι να γίνουμε για να την αποκτήσουμε.
Καρανάσιος Γεώργιος – gkaranasios24@gmail.com
πηγή στην Google
Συνδέσου με την ομάδα του lamiareport.gr στο Viber για άμεση ενημέρωση
Ακολούθησε το LamiaReport.gr στο Google News για όλες τς τελευταίες χρηστικές ειδήσεις
Ακολούθησε το LamiaReport στο Facebook ...για να μη χάνεις είδηση!
«Να λες λίγα και να σκέφτεσαι πολλά» (του Νίκου Κουτσιανά)
Το «να σκέφτεσαι πολλά» σημαίνει ότι πριν αποφασίσεις για τους άλλους, προσπαθείς να κατανοήσεις τη ζωή τους. Η Ελλάδα έχει ανάγκη αυτή την πολιτική ωριμότητα.
COP31: Μπορούμε να συνεχίσουμε να παράγουμε πλούτο χωρίς όρια;
Γράφει ο Στέφανος Σταμέλλος.
Εισαγόμενες Γιορτές: Κενά Δαιμόνια ή Ευκαιρία για γνώση;
Γράφει η Μαριάννα Φέξη, Συστημική Κοινωνική Επιστήμονας
Αυθαίρετο σε ταράτσα στη Λαμία: Πότε η απώλεια θέας και φωτισμού θεμελιώνει δικαίωμα αποζημίωσης – Η κρίση του Αρείου Πάγου
Γράφει η δικηγόρος Κυριακή Παπαδοπούλου.