Ποια Ελλάδα θέλουμε; (του Νίκου Κουτσιανά)

Άρθρο του Νίκου Κουτσιανά* στην Εφημερίδα των Συντακτών.

Το βιογραφικό της Ελλάδας είναι ο πολιτισμός της. Όχι μόνο τα μνημεία, οι αρχαίοι στοχαστές και τα έργα τέχνης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται, δημιουργούν, διαφωνούν και μοιράζονται τον κοινό τους κόσμο. Γι’ αυτό το ερώτημα «ποια Ελλάδα θέλουμε;» είναι βαθιά πολιτικό: αφορά τις αξίες που θα μετατρέψουμε σε θεσμούς, παραγωγή και καθημερινή ζωή.

Δεν αρκεί να επικαλούμαστε τη δημοκρατία ως κληρονομιά, όταν ο πολίτης αισθάνεται ανίσχυρος απέναντι στην εξουσία. Ούτε να μιλάμε για ανθρωπισμό, όταν η πρόσβαση στην Υγεία, στην Παιδεία και στη Δικαιοσύνη εξαρτάται από το εισόδημα. Ο πολιτισμός μας δοκιμάζεται σήμερα στην αξιοπρέπεια της εργασίας, στην προστασία του αδύναμου, στον σεβασμό της διαφορετικότητας και στην ποιότητα του δημόσιου λόγου.

Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα συμφωνία ανάμεσα στη δημοκρατία, στην παραγωγή και στην κοινωνική δικαιοσύνη. Μια οικονομία που δημιουργεί πλούτο, με σαφή απάντηση στο ποιος τον παράγει, ποιος τον καρπώνεται και ποιο κόστος μεταφέρεται στην κοινωνία και στη φύση. Η ανάπτυξη αποκτά πολιτικό νόημα όταν διευρύνει την ελευθερία των πολλών, εξασφαλίζει αξιοπρεπή εργασία και επιτρέπει στους νέους να σχεδιάζουν τη ζωή τους.

Δεν μπορούμε να στηρίζουμε το μέλλον στην κατανάλωση, στην υπεραξία της γης και στην αδιάκοπη επέκταση του τουρισμού. Χρειαζόμαστε παραγωγική ανασυγκρότηση που να συνδέει τα πανεπιστήμια με τις επιχειρήσεις, την επιστήμη με την ελληνική γη, τη βιοποικιλότητα με την καινοτομία. Τα ποιοτικά, τυποποιημένα γεωργικά προϊόντα μπορούν να μεταφέρουν στον κόσμο γνώση, γεύση και ταυτότητα, κρατώντας μεγαλύτερο μέρος της αξίας στον παραγωγό και στον τόπο του.

Αυτό απαιτεί συνεργασίες, σύγχρονους συνεταιρισμούς, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και δημόσια επένδυση στην έρευνα. Απαιτεί επίσης κανόνες απέναντι στην οικονομική συγκέντρωση, ώστε η μικρή επιχείρηση να μπορεί να ανταγωνιστεί και ο εργαζόμενος να διαπραγματεύεται χωρίς φόβο.

Η επιχειρηματικότητα που έχει κοινωνική αξία χρειάζεται ένα κράτος ικανό να οργανώνει, να βοηθάει, να ελέγχει και να εγγυάται ίσες ευκαιρίες.

Η ιπποκρατική αντίληψη προσφέρει έναν ουσιαστικό προσανατολισμό: ο άνθρωπος συνδέεται με τον τόπο, το νερό, την τροφή και τον τρόπο ζωής του. Σήμερα αυτή η σχέση μπορεί να γίνει πολιτική πρόληψης, προστασίας του περιβάλλοντος και φροντίδας της δημόσιας υγείας. Το μέτρο σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε όρια στην εκμετάλλευση της φύσης και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Χρειαζόμαστε εθνική στρατηγική δεκαπενταετίας, με δημόσιους στόχους για την παραγωγή, την περιφέρεια, την εκπαίδευση και τη μείωση των ανισοτήτων. Η διάρκειά της πρέπει να στηρίζεται στη δημοκρατική συμφωνία και στον διαρκή έλεγχο. Καμία κυβέρνηση δεν δικαιούται να παρουσιάζει τις επιλογές της ως τη μοναδική δυνατή πορεία. Η κοινωνία πρέπει να γνωρίζει τις εναλλακτικές, το κόστος και τους ωφελούμενους κάθε απόφασης.

Οι συνελεύσεις πολιτών, οι συμμετοχικοί προϋπολογισμοί και οι ουσιαστικές διαβουλεύσεις μπορούν να δώσουν περιεχόμενο σε αυτή τη συμμετοχή. Με πρόσβαση στην πληροφόρηση, παρουσία των ανθρώπων που συνήθως αποκλείονται και υποχρέωση της διοίκησης να απαντά δημόσια. Η δημοκρατία ωριμάζει όταν η εμπειρία του αγρότη, του εκπαιδευτικού, του εργαζομένου και του νέου γίνεται μέρος της απόφασης.

Εδώ βρίσκεται και η ευθύνη των προοδευτικών δυνάμεων: να διαμορφώσουν κοινό πρόγραμμα, να υπερβούν την αυτάρκεια των κομματικών μηχανισμών και να οικοδομήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης.

Η πολυδιάσπαση, η προσωπική αντιπαλότητα και η αδυναμία συνεννόησης στερούν από την κοινωνία μια αξιόπιστη δυνατότητα αλλαγής. Η συνεργασία χρειάζεται αρχές, συγκεκριμένες δεσμεύσεις και λογοδοσία.

Θέλω μια Ελλάδα που να μετατρέπει τον πολιτισμό της σε σύγχρονη πράξη: δημοκρατία στους θεσμούς, δημιουργία στην οικονομία, αλληλεγγύη στην κοινωνία, μέτρο στη σχέση με τη φύση. Μια χώρα που να έχει αυτογνωσία, χωρίς να ζει από την ανάμνηση του «ξεχασμένου»μεγαλείου της. Γιατί η πολιτιστική ταυτότητα μιας χώρας κρίνεται και από το αν κάθε άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται ότι ανήκει ισότιμα στο κοινό της μέλλον. Το βιογραφικό μας αποκτά αξία όταν μας δεσμεύει να γράψουμε το επόμενο κεφάλαιο μαζί, με περισσότερη δικαιοσύνη και μεγαλύτερη ευθύνη.

Νίκος Κουτσιανάς

*Iδρυτής της Symbeeosis, ιδρυτής της APIVITA και ιδρυτής της Hippocrates for Life

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Ανοίγει ο δρόμος για λαϊκές αγορές το απόγευμα: Το νέο πλαίσιο για το υπαίθριο εμπόριο