Θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (του Χρήστου Αγγελή)

Το δικαίωμα της αναφοράς 

Πρόκειται για δικαίωμα που προστατεύεται από το Άρθρο 10 του Συντάγματος της Ελλάδος και από το Άρθρο 44 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και  επιτρέπει σε κάθε πολίτη ή ομάδα πολιτών να απευθύνεται εγγράφως στις δημόσιες αρχές με καταγγελίες, αιτήματα ή παράπονα.

Το 2014, το Κοινοβούλιο εγκαινίασε τη διαδικτυακή πύλη αναφορών, η οποία συνέβαλε στο να καταστεί περισσότερο γνωστό το δικαίωμα αναφοράς και να βελτιωθεί η διαφάνεια των αναφορών. Η διαδικτυακή πύλη αναφορών του Κοινοβουλίου σηματοδοτεί επίσης ορισμένες εναλλακτικές λύσεις αντί των αναφορών που είναι διαθέσιμες στους ευρωπαίους πολίτες.

Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου 2019-2024, οι αναφορές αφορούσαν κυρίως τους ακόλουθους τομείς: το περιβάλλον· την υγεία· τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοκρατία και την επιβολή του δικαίου της ΕΕ· την ισότητα και την πολυμορφία· την αναπηρία· τις συνθήκες εργασίας· Τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις· και τις μεταφορές και την ελεύθερη κυκλοφορία.

Το 2023, το Κοινοβούλιο έλαβε 1 452 αναφορές. Οι αρχές έχουν υποχρέωση να απαντούν αιτιολογημένα μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, εξασφαλίζοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της διοίκησης. Στην Ελλάδα, το δικαίωμα αυτό ελέγχεται συχνά και μέσω του Συνηγόρου του Πολίτη, ο οποίος επιλαμβάνεται των αναφορών για κακοδιοίκηση.

Οι πολίτες της ΕΕ, καθώς και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο κάτοικος ή έχοντας την καταστατική του έδρα σε κράτος μέλος, δικαιούνται να υποβάλλουν, ατομικά ή από κοινού με άλλους πολίτες ή πρόσωπα, αναφορά στο Κοινοβούλιο. Προκειμένου να είναι παραδεκτές, οι αναφορές πρέπει να έχουν ως αντικείμενο θέματα που εμπίπτουν στους τομείς δραστηριοτήτων της ΕΕ και να αφορούν άμεσα τον αναφέροντα.

Η τελευταία προϋπόθεση ερμηνεύεται διασταλτικά. Ως προς την  διαδικασία εξέτασης των αναφορών, αυτή η αρμοδιότητα ανατίθεται  σε κοινοβουλευτική επιτροπή, την Επιτροπή Αναφορών. Οι αναφορές πρέπει να περιέχουν το όνομα, την ιθαγένεια και τη διεύθυνση κάθε αναφέροντος και να συντάσσονται σε μία από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μπορούν να υποβάλλονται είτε ηλεκτρονικά μέσω της διαδικτυακής πύλης αναφορών του Κοινοβουλίου είτε ταχυδρομικά σε έντυπη μορφή.

Οι αναφορές που πληρούν αυτές τις τυπικές προϋποθέσεις παραπέμπονται στηνΕπιτροπή Αναφορών, η οποία πρέπει πρώτα να αποφασίσει εάν είναι παραδεκτές.Για τον σκοπό αυτό, εξετάζει αν το αντικείμενο της αναφοράς εμπίπτει στους τομείς δραστηριότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, η αναφορά κρίνεται μη παραδεκτή.

Η απόφαση αυτή και η αιτιολόγησή της κοινοποιούνται στον αναφέροντα. Στους αναφέροντες γίνεται συχνά η σύσταση να απευθυνθούν σε κάποια άλλη εθνική, ευρωπαϊκή ή διεθνή αρχή. Οι λόγοι για τους οποίους οι αναφορές κρίνονται μη παραδεκτές οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι οι αναφέροντες συγχέουν τις αρμοδιότητες, τις ευθύνες και τις δυνατότητες της ΕΕ για λήψη μέτρων και παροχή αποζημίωσης με εκείνες των κρατών μελών και άλλων διεθνών οργανισμών και οργάνων, όπως ο ΟΗΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης, μεταξύ άλλων και σε σχέση με τη δυνατότητα εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. (ΠΗΓΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: EUROPEAN PARLIAMENT). 

Χρήστος Αγγελής
Συγγραφέας, Πολιτικός Επιστήμονας & Νομικός του Ευρωπαϊκού Δικαίου, πρώην Νομαρχιακός Σύμβουλος Φθιώτιδας.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ Το Καστελόριζο αποκάλυψε τη γύμνια του κράτους (του Γιώργου Καρανάσιου)